ZİNDANLARDAN HAYKIRAN ŞİİRSEL ESTETİK

Sibel ÖZBUDUN

ZİNDANLARDAN HAYKIRAN ŞİİRSEL ESTETİK

“Şiirin duyarlıklarından

soylu tatlar alabilen insan,

gerçek bir şairdir.”[1]

 

Berrin Taş, “Düş gücü dünyanın seslerini dört duvar arasında çoğaltıyor,” diye betimliyor Onun şiirini…

“O da kim” mi?

Adı Adnan Öztel; çok uzun süredir - yıllardır diyelim!-; Tekirdağ 1. Nolu F Tipi Hapishane’sinde (C-96) “Estetik”e[2] kafa yoranlardan…

İki yeni şiir kitabı çıktı: ‘Yaralı Bir Asma Kütüğü-1[3]/ 2[4]’… İlk kitapta 205, ikincide ise 158 şiir var.

Her iki yapıtın bireysel ve evrensel bağlamdaki karşılığı, ‘Filozofça’ “Gözyaşları akıp gider/ Sensin kalan/ Aşkınla/ Derinimde” (K 1/ s.25) dizeleriyle anlatılan derinlik kanımızca.

* * * * *

Şiir üzerine yazmanın ya da şairin şiirini değerlendirmenin, güç ve soru(n)lu olduğunun bilincindeyiz; isteseniz siz buna şairin uzun yıllardır zindanda olduğunu da ekleyin…

Ayrıca bilmekteyiz ki şairlerin yükü çok ağırdır. Antonin Artaud’ya göre, “Dönemin endişelerini açığa çıkarır,” onlar…

Kolay mı? Şairin işi bir yandan kendi macerası üzerinden tüm insanların öz macerasını tahrik edecek güçte işaretler çekip çıkarıp, öte yandan da kavrama gücünün sınırlarından insanlara bazı işaretler getirmektir.

Bu bağlamda, neden “Şiir bir büyüdür; şair de büyücü” demeyelim…

Şiir büyüsüyle çoğul okumalara açıktır ve okurlarınca yeniden üretilerek, çoğaltılabilir; Melih Cevdet Anday’ın “Eksik bırakacağım şiirimi! Onu sen tamamla!” dizesindeki üzere..

Kanımızca zindandan aşka, hayata doğru haykıran dizeleriyle sokaklara, mücadeleye büyü yapıyor!

Yapıtında zindan meselesi, dizelerinde, temel ve devamlılık izlekleri olarak ortaya çıkıyor. Sadece bir mesele olarak değil, bir sorunsal olarak karşımıza çıkıyor; “F-Tipinde İlk Duyuş” (K 1/ s.90), “F-Tipi 1/2” (K 1/ s.118-119), “Sürgün Düşleri” (K 2/ s.40-41), “Ringde” (K 2/ s.51), “Görülmüştür” (K 2/ s.119), vd’lerindeki gibi…

* * * * *

Zindanda yatmış (ve yatıyor) olmak Adnan Öztel için bireysel oluş hâli olması yanında; evrensel bir sorunsal; Herakleitos felsefesinin temelini/ merkezini oluşturan sistematiği anımsatırcasına.

Bilinir: Oluş kavramını ya da olgusunu ateş metaforu ile anlatır Herakleitos. Ateş ve onun alev, köz ve kül gibi veçheleri Herakleitos’da oluş hâlinin “ne”liğini dile getirir.

Ateş’in, köz ve alev hâlinde var olması için, odunun yanması, yani yok olması gerekir. Oluş, var olma ile yok olma arasındaki gerilimde vücut bulur. Ateşin var olması için odunun yanması/ yok olması gerekir.

Nâzım Hikmet’in, “Ben yanmasam,/ sen yanmasan,/ biz yanmazsak/ nasıl/ çıkar/ karan-/ lıklar/ aydın-/ lığa” dizelerindeki içerik, tam de bu oluş hâlinin gerilimini, ateş/aydınlık lehine dile getirmesinden alırken; Herakleitosçu oluş anı, yani odunun yanması ve alevin vücuda gelmesi devrim hâlidir.

Yaşamı şiirde yaşamak tam da böylesi bir şeydir elbette; “Sanat, ustaca boyanmış bir ideoloji değildir; siyasal anlam yapıtın dokusunda bulunur,”[5] uyarısı eşliğinde Avner Ziss’in…

Kaldı ki, “Kıpkızıl Karanfiller” (K 1/ s.10), “Kavga” (K 1/ s.43), “Ustalara” (K 1/ s.84) ya da ‘Madende Diri Diri Gömülenlere Ağıt’ta “Efendiler köle katlediyor durmadan/ Ben Duramıyorum hücremde acıdan” (K 1/ s.46) haykırışında Adnan Öztel’in, bulabilirsiniz altını çizdiklerimizi.

* * * * *

Belirttik; ama ısrarla, bir kez daha yineleyelim: Zindanda yatmış (ve yatıyor) olmak Adnan Öztel’in şiirinde başat bir eksendir. Çünkü O, zindanda çiçeklenen sevdasıyla; Julius Fuçik’in, “Hücrelerin gözleri vardır… Hücrelerin elleri vardır,”[6] deyişini hiç mi hiç unutmaz/ unutturmaz!

Sakın ola (c)ezaevi deyip geçmeyin; elbette okuldur orası okul olmasına da; Julius Fuçik’in, “Hapishane elbette şen şakrak bir yer değil, ama hücrelerin önündeki dünya hücrelerin içindeki dünyadan daha kasvetli,”[7] uyarısı eşliğinde dahası da vardır!

“Nasıl” mı? Beş alt başlıkta yorum-suz(!) aktarıyoruz!

  1. i) İHD İstanbul Şube Başkanı Gülseren Yoleri, salgın sürecinde cezaevlerinde hak ihlâllerinin arttığına dikkati çekerek, hak gasplarının kalıcı hâle getirilmek istendiğini belirtti…[8]

“Salgınla birlikte cezaevlerinde hak ihlâllerinin arttı”…[9]

İHD İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu raporuna göre Marmara Bölgesi’nde bulunan 25 farklı hapishaneden 187 başvuru yapıldı ve 2 bin 314 hak ihlâli yaşandı…[10]

‘Cezaevi Raporu’na göre Cezaevlerinde yaşanan hak ihlâlleri her geçen gün daha da artarken her saatte 20 tutuklu ve hükümlü kötü muameleyle karşılaştığını belirtti…[11]

İHD Adana Şubesi, Maraş 1 Nolu L Tipi Kapalı Cezaevi’nde yaşanan hak ihlâllerine dair hazırladığı raporda, tutuklulara yönelik psikolojik baskı olduğu, ayakta askeri nizamın dayatıldığı, tedavi haklarının engellendiği belirtildi![12]

Bandırma 1 ve 2 No.lu T Tipi Cezaevi’nden Afyon T Tipi Cezaevi’ne sevk edilen 25 tutuklu şiddete maruz kaldı. Olayı anlatan tutuklu Engin Okuducu, “Kiminin ayağı, kaburgası ve kolu kırıldı. Her birimizi ayrı ayrı hücrelere koydular. Tedavimiz yapılmıyor,” dedi…[13]

Silivri ve Bursa Cezaevlerinde gazetelerin mahkûmlara verilmediği, radyolara el konulduğu belirtildi![14]

  1. ii) Antalya E Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu’nda bir hafta içerisinde 3 hükümlünün intihar girişiminde bulunduğu ortaya çıktı…[15]

Kırıkkale F Tipi Cezaevi’nde bulunan adli tutuklu Serkan Tumay, gardiyanlar tarafından darp edilerek öldürüldü…[16]

Kürtçe mevlit okuduğu için tutuklanan Patnos L Tipi Cezaevi’ndeki 80 yaşındaki hasta tutuklu mele Ali Boçnak, acil tahliye talepleri dikkate alınmadığı için yaşamını yitirdi![17]

Anayasa Mahkemesi, çıplak aramanın hak ihlâli olduğuna karar verse de;[18] Sivas Cezaevi’nde tutuklu gazeteci Aslıhan Gençay’a uygulanan kötü muamele ve çıplak arama dayatmasına yapılan itiraza “Bu yasal prosedür,” cevabı geldi![19]

iii) Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) ile İnsan Hakları Derneği’ne (İHD) göre, “Tutuklular sağlık hakkından yararlanamıyor”…[20]

Coronavirüs salgını koşullarında cezaevlerinde 1 maske 4 ay kullanılıyor…[21]

  1. iv) Adalet Bakanlığı’nın 2021 bütçe cetveline göre 2021 yılında 39 yeni cezaevi açılması hedefleniyor…[22]
  2. v) Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2018’e ait Ceza İnfaz Kurumu İstatistikleri açıklamasına göre cezaevindeki insan kişi sayısı 2017’ye göre 2018’de yüzde 14 artarak 266 bin 889 oldu…[23]

Cezaevleri yoğunluğu en yüksek ülke Türkiye’de her 100 bin kişiden 329’u hapis! Avrupa Konseyi raporuna göre, Türkiye’de cezaevlerinin yüzde 123 oranında dolu olduğu, personel başına ise ortalamanın 5 katı hükümlü düştüğü açıklandı…[24]

‘2020 Yılı Hak İhlâlleri Raporu’na göre bir yılda hapishanelerde 38 kişi hayatını kaybetti, bin 855 kişi işkence gördü…[25]

İHD Merkezi Hapishaneler Komisyonu’nun 2019 raporuna göre cezaevlerinde 458’i ağır olmak üzere bin 334 hasta tutuklu var![26]

Şairimiz böyle bir ortamda yaşıyor ve şiiri de bu tablonun eseri…

* * * * *

Evet, hâl bu ya da “Bence şiir ve aşk; bunların ikisi de gayr-ı meşrudur. Meşru duruma gelirse ikisi de biter. Mutluluğun şiiri yazılamaz,”[27] saptamasındaki üzere Cemal Süreya’nın…

Kolay mı? “Şiir yalnızca var olarak dahi ütopyacı bir işlevi yerine getirir; emeğe, baskıya ve sorumluluklara daha az esir olacak bir hayat formunun varlığını teyit eder”ken;[28] “Bazılarının sandığı gibi mısralar duyguların değil, yaşanmış deneylerin sonucudur. Tek bir mısra yazmak için birçok şehirleri, insanları ve nesneleri görmüş olmak, hayvanları tanımak, kuşların nasıl uçtuğunu duymak ve sabahları çiçeklerin açılırken nasıl titrediğini öğrenmek gerekir. Bilinmez yerlerdeki yolları, beklenilmeyen rastlamaları ve uzun zamandır yaklaştığını sezdiğimiz ayrılışları, esrarı daha aydınlatılmamış olan çocukluk günlerini, size anlayamadığınız sevindirici bir haber verdikleri zaman kalplerini kırdığınız ana babaları, derin ve tehlikeli değişimlerle garip bir şekilde başlayan çocukluk hastalıklarını, kapalı odalarda geçen sessiz günleri, deniz kıyılarındaki sabahlamaları, denizin kendisini, denizleri, yükseklerde çağıldayan ve yıldızlarla uçuşan yolculuk gecelerini yeniden, yeniden yaşamak gerekir.”[29]

Dedik ya; “Şairin yaşadığı yer kullandığı imgeler açısından önemlidir.”[30] Adnan Öztel’in de dört duvar arasında yaşadıkları; “Düşle” (K 1/ s.1), “Suların Sessizliği” (K 1/ s.89), “Her Bahar” (K 1/ s.155), “Bahar Havası” (K 1/ s.173), “Alev” (K 2/ s.151), “Sürgün 1/2”, (K 2/ s.11-12), “Fırtına” (K 2/ s.80) vd’lerindeki inatçı umudunun kararlılığıyla; yer kürenin yedi iklim, dört bucağında yani her yerdedir; “Arap Baharı” (K 1/ s.20), “73. Katliam” (K 1/ s.69), “Ankara Garının Önünde” (K 1/ s.73) vb’lerindeki üzere…

* * * * *

Ve nihayet Maksim Gorki’nin, “Şiir yüreğin bilimidir”…

Stéphane Mallarmé’nin, “Şiir, sözcüklerin dinidir”…

Halil Cibran’ın, “Şiir çokça sevinç ve ızdırap ve hayrettir, biraz da söz”…

Salah Birsel’in, “Bir şiir, yalnız o şiire giren sözcükler değil, bir de girmeyen sözcüklerden meydana gelir”…

Fuzulî’nin, “İlimsiz şiir, harcı ve hesabı olmayan duvar gibidir”…

Lawrence Durrell’in,“Kaygı ile teknik buluşunca oluşana şiir denir”…

Arif Damar’ın, “Ayakkabı gibi; ne bol gelmeli biçim, ne de dar. Tam oturmalı şiirin muhtevasına,” uyarılarını “es” geçmeyen dizelerini, Onu var eden aşkla, tutkuyla; “Aşkça” (K 1/ s.26), “Ayrılık”, (K 1/ s.27), “Kucaklıyorum Kanatlarını”, (K 1/ s.34), “Sevgi” (K 1/ s.41), “Senin İçin” (K 1/ s.50), “Aşk Şiiri” (K 1/ s.60), “Gülüşün” (K 1/ s.110) vd’lerindeki üzere ak kâğıta nakşeden Adnan Öztel ikisini de Berrin Taş’a ithaf ettiği yapıtının ikinci cildindeki “Arayış”ta, “Aradım hep/ Bir dost aradım/ Sorgularken dünyayı// Kafa tutarken yalana// Yoluma yoldaş olan” (K 2/ s.162) dizeleri de Neri(man) Çelik’e adanmış, “Büyük sevinç/ Kırkımı bitirirken/ Sabırla yanımda durman/ Büyük sevinç/ Çıkmama on yedi yıl varken/ Yanımda olduğunu duyumsatman/ Büyük sevinç/ İçimde damla damla çoğalman/ Her damlası/ Pırıl pırıl can suyu” (K 2/ s.145)

* * * * *

Adnan Öztel’i okuyun; hücrelerin küflü duvarlarını, hiç sönmeyen floresan ışığını, demir parmaklıkları ve yüreğini dışarının acılarına, coşkularına katma tutkusunu daha derinden hissedeceksiniz.

 

7 Şubat 2021 15:06:58, İstanbul.

 

N O T L A R

[*] Güney Dergisi, No:96, Nisan Mayıs Haziran 2021…

[1] George Sand.

[2] Adnan Öztel, “… ‘Estetik Kategoriler’ Üstüne”, İnsancıl, Yıl:31, No: 366, Ocak 2021, s.7-11.

[3] Adnan Öztel, Yaralı Bir Asma Kütüğü-1, İnsancıl Yay., 2020, 211 sayfa.

[4] Adnan Öztel, Yaralı Bir Asma Kütüğü-2, İnsancıl Yay., 2020, 162 sayfa.

[5] Avner Ziss, Estetik-Gerçekliği Sanatsal Özümsemenin Bilimi, çev: Yakup Şahan, Hayal Perest Kitap, 2016.

[6] Julius Fuçik, Darağacında Röportaj, çev: İrfan Yalçın, Yar Yay., 1995, s.66.

[7] Julius Fuçik, Darağacından Notlar, çev: Celal Üster, Yordam Kitap, 2015, s.106.

[8] “Yoleri: Cezaevlerinde Hak İhlâlleri Artıyor”, Yeni Yaşam, 7 Ağustos 2020, s.5.

[9] “Marmara Cezaevlerinde Hak İhlâlleri Artıyor”, Yeni Yaşam, 23 Temmuz 2020, s.5.

[10] “3 Ayda 2 Bin 314 Hak İhlâli”, Birgün, 25 Temmuz 2020, s.10.

[11] “Cezaevlerinde Saatte 20 Hak İhlâli Başvurusu: Ceza İçinde Ceza”, Birgün, 25 Aralık 2020, s.7.

[12] “Maraş Cezaevi Raporu: Tutuklular Tedavi Edilmiyor”, Yeni Yaşam, 9 Ağustos 2020, s.5.

[13] “Bandırma’dan Afyon’a Sevk Edilen Tutukluların Kaburgasını Kırdılar”, 15 Şubat 2020… http://mezopotamyaajansi22.com/GUNCEL/content/view/86013

[14] “Cezaevlerinde Gazete, Radyo, Revir Yasak”, Evrensel, 29 Şubat 2020, s.3.

[15] Leyla Kılıç, “Antalya E Tipi’de Bir Haftada Üç İntihar Girişimi”, Cumhuriyet, 6 Ocak 2021, s.6.

[16] “İddia: Serkan Tumay’ı Gardiyanlar Öldürdü”, Yeni Yaşam, 21 Ekim 2020, s.5.

[17] “80 Yaşındaki Hasta Tutuklu Yaşamını Yitirdi”, Yeni Yaşam, 25 Eylül 2020, s.5.

[18] “Gözaltında ‘Çıplak Arama’: Anayasa Mahkemesi Hak İhlâli Kararı Verdi”, Cumhuriyet, 6 Ocak 2021, s.8.

[19] Aslıhan Gençay, “Çıplak Arama Yasal Prosedürmüş!”, Evrensel, 2 Kasım 2020, s.11.

[20] “Tutuklular Sağlık Hakkından Yararlanamıyor”, Yeni Yaşam, 17 Ağustos 2020, s.5.

[21] Mahmut Lıcalı, “Gülizar Biçer Karaca: Cezaevlerinde 1 Maske 4 Ay Kullanılıyor”, Cumhuriyet, 1 Kasım 2020, s.13.

[22] “Adalet Bakanlığı 2021 Hedefini Belirledi: Sorunları Çözmek Yerine 39 Yeni Cezaevi Yapacak”, Yeni Yaşam, 7 Ekim 2020, s.9.

[23] “Cezaevindeki Tutuklu Sayısı Giderek Artıyor”, Birgün, 6 Aralık 2019, s.7.

[24] Hüseyin Hayatsever, “Prangalar Ülkesi”, Cumhuriyet, 8 Nisan 2020, s.6.

[25] “Sezgin Tanrıkulu’ndan 2020 Hapishaneler Raporu: 38 Kişi Yaşamını Yitirdi, Bin 855 Kişi İşkence Gördü”, 16 Ocak 2021… https://www.gazetepatika13.com/sezgin-tanrikulundan-2020-hapishaneler-raporu-38-kisi-yasamini-yitirdi-bin-855-kisi-iskence-gordu-81755.html

[26] “Hayati Tehlikesi Var Bırakılmalı”, Yeni Yaşam, 23 Ocak 2020, s.5.

[27] Cemal Süreya, Güvercin Curnatası - Konuşmalar, Soruşturma Yanıtları, Derleyici: Nursel Duruel, Yapı Kredi Yay., 2011.

[28] Terry Eagleton, Şiir Nasıl Okunur, çev: Kaya Genç, Ayrıntı Yay., 2015.

[29] Rainer Maria Rilke, “Şiir Nasıl Doğar”, https://www.antoloji.com/bir-dizenin-ilk-kelimesi-nasil-dogar-siiri/

[30] Arife Kalender “Çağdaş Şiirimizde Sık Kullanılan İmgeler 1: Dağ!”, Cumhuriyet Kitap, No:1612, 7 Ocak 2021, s.4.

 

10.05.2021 (Sibel ÖZBUDUN)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

HATIRA DEĞİL, HAFIZADIR ÇELİĞE SU VEREN(LER)

ÖĞRETEN EDEBÎ ZENGİNLİK: STEFAN ZWEIG

ARZU ÇERKEZOĞLU’NA AÇIK MEKTUP

KENT(İN) VE KANAL(IN) SORU(N)LARI

ORTADA NE BİLİM KALDI NE DE AKADEMİ

ABDULLAH’IN MESELLERİNDEN SESLENEN ACILAR

KÜLTÜREL ÇÜRÜME VE FAŞİZM

BAŞINI KALDIRAN ŞİİR İNSANLIĞIMIZDIR

YERİMİZ MUTFAK DEĞİL, DÜNYA!

BİLİM, SOSYAL BİLİMLER, SOSYALİZM ÜZERİNE SORULAR, YANITLAR

ABD SEÇİM(SİZLİK)İ: MADE IN USA

DÖRT DAĞ İÇİNDEKİ DERSİM’İN HİKÂYESİ: “MA DİYA, SIMA MEVİNE/ BİZ YAŞADIK, SİZ YAŞAMAYIN” 2

DÖRT DAĞ İÇİNDEKİ DERSİM’İN HİKÂYESİ: “MA DİYA, SIMA MEVİNE/ BİZ YAŞADIK, SİZ YAŞAMAYIN”

KAPİTALİZM KADINLARIN YAĞMALANMASIDIR !

SİNBO DİRENİŞÇİLERİNE BİN SELAM; ÖZELLİKLE KADIN DİRENİŞÇİLERE !

FİGEN’İN (YÜKSEKDAĞ) DİZELERİYLE ŞİİR ÜSTÜNE

GELECEKTEKİ ETİKTİR ESTETİK

AKP “MUHAFAZAKÂR”LIĞI: CEMAATLER NE İŞE YARAR?

“ÖZGÜRLÜK” MÜ DEDİNİZ?!

ENDER ÖNDEŞ’İN YİRMİ ÖYKÜSÜ

YOKSULLARIN BAŞKALDIRISI VE KADINLAR (TARİHSEL BİR BAKIŞ) 2

YOKSULLARIN BAŞKALDIRISI VE KADINLAR (TARİHSEL BİR BAKIŞ)

“KAPİTALİZM VE ATAERKİ” ÜZERİNE NOTLAR

ENGELS, KADIN, AİLE

UNUTMAMAK, DEVRİMCİ BİR EYLEMDİR...

DERSİMİZ: KOMUTAN(IMIZ) CHE VEYA HASTA SIEMPRE, COMMANDANTE!

“SOSYALİZM VE İSLÂM” TARTIŞMALARINDA ÖNEMLİ BİR KAYNAK: BOLŞEVİK DEVRİMİ VE DİN

ANADOLU’NUN OTOKTON HALKI RUMLARIN HÂLİ ( 2 )

ANADOLU’NUN OTOKTON HALKI RUMLARIN HÂLİ

KİMİNİN DÜŞÜ, ÖTEKİNİN KARABASANIDIR

İKTİDARIN “KAYIKÇI DÖVÜŞÜ”: İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

KADINLAR “SAVAŞ GANİMETİ” Mİ?

PANDEMİYLE GELEN(LER): DİSTOPYA MI, ÜTOPYA MI?

KAPİTAL’İN DİYALEKTİK MATERYALİST YORUMU

GEZİ/ HAZİRAN HAKİKÂTİ

“KADIN(LIK) BİLİNCİ” Mİ? (GENÇ BİR KADIN ARKADAŞIN SORUSUNA YANIT

“YASAM KÜÇÜKLERİMİ KORUMAK, BÜYÜKLERİMİ SAYMAK !

COVID-19 BİR TURNUSOL KÂGIDI

COVID-19: BÜYÜK RESMİ YA DA DEKADANS (2)

COVID-19: BÜYÜK RESMİ YA DA DEKADANS

ÜÇLÜ KRİZ SARMALINDA İNSAN MANZARALARI

“AGORAFOBİ”YE TESLİM OLMAMAK

İNFAZ DÜZENLEMESİ: “ADALET” Mİ DEDİNİZ?[*]

AKP, HSK, CORONA VE KADINA ŞİDDET

“İKİ KARDEŞ YAN YANA VE OMUZ OMUZA”: MUZAFFER –İLHAN- ERDOST

YÖNETENLER YÖNETEMEZ OLUP, YÖNETİLENLER YÖNETİLMEK İSTEMEYİNCE

KADINLARIN “YA BASTA!”SI

SAHNEYİ SOKAĞA, SOKAĞI SAHNEYE TAŞIYAN ESTETİĞİN ETİĞİ YA DA “YENİ(LMEYEN) KAPI”NIN MENŞEĞİ VEYA ONLARA DAİR

“VAR GİT ÖLÜM”: ÖLÜM RİTÜELLERİNE ANTROPOLOJİK BİR BAKIŞ

“İSA BOLİVYA’YA DÖNÜYOR” MU? YA DA BOLİVYA DERSLERİ

AKADEMİA’NIN “METAMORFOZ”U: “BAŞKAN”IN “ÜNİVERSİTELER”İ

KOLOMBİYA’NIN “BARIŞ”I!

İKİ “YOL” ÖYKÜSÜ ( 2 )

İKİ “YOL” ÖYKÜSÜ

GÜNDELİK YAŞAMI DÖNÜŞTÜRMEK: EKİM DEVRİMİ DENEYİMLERİ

SORU(N)LARIYLA BAŞKALDIRI(LAR)

“KIZIL’I MOR’A BOYAMAK” MI? HAYIR, TEŞEKKÜRLER!

YANITLAR

100 YIL DAHA YAŞAYASIN, İNSANCIL!

ÖLEN, NEO-LİBERALİZM DEĞİL, KAPİTALİZMİN KENDİSİ

DEVRİMLERE, KADINLARA VE NARODNİKLERE DAİR...

İYİ Kİ YAŞADILAR, İYİ Kİ YAZDILAR

AYŞE ÖĞRETMEN “DAVA”SININ ANIMSATTIĞI ( 2 )

AYŞE ÖĞRETMEN “DAVA”SININ ANIMSATTIĞI

“LÜZUM” ÜZERE: BİR KEZ DAHA İSTANBUL SEÇİMİ

İSTANBUL SEÇİMİ - BİR DEĞERLENDİRME

NEO-FAŞİZM(LER) “FEMİNİST” Mİ?

2019: YERKÜREDE VE COĞRAFYAMIZDA İŞÇİ SINIFI(MIZ)[2)

2019: YERKÜREDE VE COĞRAFYAMIZDA İŞÇİ SINIFI(MIZ)[

MASKELİ FAŞİZM: “POPÜLİST AŞIRI SAĞ”

ELEŞTİRİ, HAYATTIR; YAŞATIR!

“HER ŞEY ÇOK GÜZEL OLACAK” MI SAHİDEN?!

2019’UN 1 MAYIS’INA KENAR NOTLARI

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU 3

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU (2)

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU

KADINLARIN BAŞKALDIRI TARİHİ VEYA “ÖNCE KADINLARI VURUN!

SEN ÇÜRÜMENİN RESMİNİ ÇİZEBİLİR MİSİN ABİDİN? YA DA MEMLEKETTEN EĞİTİM MANZARALARI

1968’İN 50. YILINDA SARI YELEKLİLER

“YA SEV YA TERKET”: BİR BİAT ARACI OLARAK MOBBİNG

YENİDEN HAYKIRABİLMEK: “YERİMİZ MUTFAK DEĞİL, DÜNYA

“KADINLAR İÇİN OLABİLECEK EN KÖTÜ ALAŞIMIN ORTASINDAYIZ”

ÖLÜMSÜZ ABİ(MİZ) OKTAY ETİMAN

Selam olsun bizden önce geçene

KEŞFEDİLMEMİŞ GELECEĞİN BİÇİMLENMESİ İÇİNDİ SAMİR AMİN

SAHİCİ OLMAK

HAVADIR, SUDUR, ATEŞTİR YANİ HAYATTIR GRUP YORUM

YARGI BAĞIMSIZLIĞI” MI DEDİNİZ ?

“ATAERKİ” ÜZERİNE

ÖFORİNİN ORTASINDA, UNUTULMAMASI GEREKENLER

KAPİTALİZMİN KENDİNİ İMHASI: NEOLİBERALİZM

SEN MİSİN “BARIŞ” DİYEN!

MARKSİZM VE KADINLARIN KURTULUŞU

AKP, İSLÂM, FAŞİZM ve KADINLAR

“KRAL ÇIPLAK” DEME VAKTİ: 2018 İSTANBUL’UNUN 1 MAYIS’(LAR)I

YA SOSYALİZM YA BARBARLIK!

OKTAY AĞABEY(İMİZ)

AKP’NİN “MUHAFAZAKÂR”LIĞI NEYE DENK DÜŞER?

KADIN(LAR) VE DEVRİM(LER)

AFRİN (VE SURİYE), AFRİN (VE SURİYE’N)İN ÖTESİDİR

KÜLTÜR “YERLİ VE MİLLİ” MİDİR? YA DA NEDİR?

EMPERYALİZM, T. “C” VE AFRİN

FAŞİZM VE KADINLAR

“YENİ TOPLUMSAL HAREKETLER” NE KADAR “YENİ”?[

İŞÇİ SINIFININ KADINLAŞMASI

ZAPATİSTALARIN 33. YILI: BİR DEĞERLENDİRME

MARX’TAN ÖĞRENEN BİR ÇUKUROVALI: OKTAY ETİMAN

MURAT’IN DÜŞÜ, LAMBORGHİNİLER VE DÜNYAYI DEĞİŞTİREBİLMEK

MARKSİZM + V. İ. LENİN = EKİM DEVRİMİ (NOTLARI)

AKP’NİN EĞİTİM SİSTEMİ Mİ DEDİNİZ?

HAMZA YALÇIN DERHÂL SERBEST BIRAKILMALIDIR

SOYKIRIMA TANIKLIK(LAR)

BİR İKTİDAR ARACI OLARAK KORKU

EMEKÇİLER, İŞSİZLER, YOKSULLAR NEREDE?[

“HALKIN SOYTARISI” DARIO FO “TİYATRONUN BÜYÜCÜSÜ”YDÜ

AKP’NİN EĞİTİM SİSTEMİYLE İMTİHANI

TOTALİTERLEŞMEYE, İHVAN’LAŞMAYA KARŞI

OĞLUM(UZ) ÖLÜMSÜZDÜR

ULAŞ, ULAŞ’TIR…

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VAZGEÇİLEMEZ, ÖNCELİKLİ DEĞERDİR

BAŞKALDIRIDIR MİZAH YA DA HİÇ!

NE OLDU O “İMTİYAZSIZ, SINIFSIZ, KAYNAŞMIŞ KİTLE”YE?

HER KÖYDE BİR “KÖPEK” VARDIR...

“EVET” ÇIKSA DA “HAYIR”!

“MARKSİST-LENİNİST ROMAN YAZARI” : VEDAT TÜRKALİ

“CUMHURBAŞKANLIĞI SİSTEMİ” VEYA BU KADAR YETKİYİ BABANIZA VERİR MİYDİNİZ

BİR “ELEŞTİRİ”YE KISA KENAR NOTLARI

ALEVÎLİK VE SINIF MÜCADELESİ: KÜLTÜR VE EKONOMİ POLİTİK

“DEMİRİN TUNCUNA, İNSANIN…”

PARANOYA VE MEGALOMANİNİN (“YENİ”) REJİMİ

TOTALİTARYANİZMİ SOKAKTA ALT EDEBİLMEK

FİDEL İÇİN SANCAĞI YARIYA İNDİRMEYİN, DAHA DA YÜKSELTİN!

AKP’NİN KADINLARA KARŞI SAVAŞI: “MADAM GİBİ ÖLMEK”

KRİZ, SAVAŞ VE İŞÇİ SINIFI ÜZERİNE GÖRÜŞLER

“ÇOCUKLAR ÖLMESİN” DEMEK “TERÖR SUÇU” MU?[*]

LATİN AMERİKA: SAĞIN GERİ DÖNÜŞÜ-2/ PARAGUAY: “TEKNİK DARBE”[*]

LATİN AMERİKA: SAĞIN GERİ DÖNÜŞÜ - 1/ BREZİLYA ÖRNEĞİ[*]

DARBE GİRİŞİMİ VE SONRASI[*]

“LAİKLİK” Mİ? HANGİSİ?[*]

KADINLAR GERÇEKTEN DE “SINIFLAR-ÜSTÜ” MÜ?[1]

ÇOCUKLARININ ETİYLE BESLENEN ÜLKE[*]

AKP’NİN “BAŞKAN”LIĞI[*]

GÜNDEM’E, DÜNE VE BUGÜNE DAİR…[1]

RECEP’İN TÜRKÜ(/ŞİİR)LERİ[*]

AKP’NİN MUHAFAZAKÂRLIĞI, İSLÂMCILIĞI, NEOLİBERALİZMİ VE KADINLAR[*]

İBRAHİM KAYPAKKAYA VE KÜRT SORUNU[1]

“BİR DAHA ASLA” DİYEBİLMEK İÇİN: GÖZALTINDA KAYIPLAR[*]

“ESKİ(MEYEN)/ YENİ TÜRKİYE”DE BARIŞ (MI?)![*]

VAHŞETİN ALTERNATİFİ VAR ELBETTE![*]

GERÇEKTEN DE NEDİR “TERÖR”?[1]

1 MAYIS 2016 DERS(LER)İ[1]

LATİN AMERİKA’NIN DESAPARECIDO’LARI[*]

TANTALOS’U YARATMAK[1]

“KÜRESEL KÜLTÜR” MÜ?[*]

2016'DAKİ 1 MAYIS('IMIZ)

"İNSANLAR, BİR ŞİİR OKUDUKLARI, BİR RESME BAKTIKLARI İÇİN İSYAN ETMEZ!"

KAPİTALİZM, KÜLTÜR, DİRENİŞ[*]

“SUSMA, SUSTUKÇA SIRA SANA MUTLAKA GELECEK!”[1]

NİCE ONYILLARA ‘YENİKAPI’LI YOLDAŞLAR[*]

AKADEMİNİN ÖZGÜRLÜĞÜ İÇİN[1]

SUSMA! SUSTUKÇA SIRA SANA GELECEK...[1]

HANGİMİZ ÖZGÜRÜZ Kİ?[1]