SMS diliyle Anna Karenina

A. Mümtaz İdil

SMS diliyle Anna Karenina

Türkiye, iki tür yabancılaşmayı fırtınalı bir biçimde yaşıyor: Ekonomik yabancılaşma ve dinsel yabancılaşma. Karl Marks, 1844 El Yazmaları’nda bu iki yabancılaşmayı ayrıntılarıyla inceler ve ekonomik yabancılaşmayı özel mülkiyete, dinsel yabancılaşmayı da vicdana bağlar.

Elbette Marks’ın birinci planda önemsediği yabancılaşma, ekonomik yabancılaşmadır. Bunun tamamen özel mülkiyet ile kontrol altına alınıp insanların yaptığı iş ile kendi arasındaki bağı tamamen kopartacak hale getirilmesine bağlar. Bunun sonucunda başta sanayi sektörü olmak üzere hemen tüm sektörlerde çalışanların yaptıkları iş ile kendileri arasında bir bağ kuramamaları, daha başka anlatımla ürettikleri şeyin ne olduğunun farkında olmamaları ortaya çıkar. Bu tür yabancılaşma, insan ile yaptığı iş arasındaki bağlantıyı tamamen kopartarak, insanın kendini “işe yaramaz mahluk” olarak görmesine neden olur.

Bunu farklı boyutta daha da ileri götürdüğümüzde ise karşımıza bu kez dil ve onun sonucunda oluşan kavramlar çıkar. Bunu da geçen yüzyılın en önemli “dil felsefecilerinden” sayılan Ludwig Wittgenstein’de görürüz. Wittgenstein’da bilim ve felsefe iki ayrı kavram olarak elealınır ve felsefenin görevi de dil olarak kabul edilir.

Dil söz konusu olunca da bu kez dilin oluşturduğu kavramlar karşımıza çıkar. Wittgenstein bunu Tractatus adlı kitabında ayrıntılarıyla ve örnekleriyle anlatır.

Bizim konumuz ise bunun tam tersini yaşadığımız günler olacaktır. Kavramların içinin boşalması sonucu dil konusu olumsuz anlamda yaşam felsefesini, daha da iddialı olarak tüm yaşamı etkilemektedir.

Teknolojinin olağanüstü hızla ilerlemesi ve bunun yan ürünlerinin piyasaya sürülmesi sonucu artık Wittgenstein’in ele aldığı dil konusunda da büyük yapısal değişikliklere gitme gündeme gelir. Aslında Wittgenstein’in dil üzerinden dünyayı kavrama düşüncesi, dillerin yapılarıyla ve oluşturduğu kavramlarla yakından ilintilidir, ama ünlü filozofun göz ardı ettiği konu, teknolojinin dev adımlarla ilerlemesi olmuştur. Binlerce yıldır iğneyle kuyu kazarcasına oluşturulan yeryüzündeki binlerce dil, yepyeni bir kulvara girerek bir süre sonra tekleşecek veya tamamen yapısal değişikliğe uğrayacaktır. Nitekim bunun ipuçları da telefonların kısa mesajlarında ve bilgisayarda kullanılan “sohbet” yazışmalarında kendini gösteriyor. Sesli harflerin atılması ile kısaltılan ve bambaşka hale gelen telefon mesajı ve bilgisayar yazışmaları, her dil ailesinde yepyeni bir anlaşma yolu haline geldi.

Bunun ne gibi bir zararı olabilir? Bunun cevabı aslında çok da zor değil. Dilde bu denli kısaltmalara gitmek ve mevcut “sesli harfler” sistemini neredeyse yok edercesine kısaltılan kelimeler, şimdi bu dili kullananlar tarafından zorluk çekilmeden anlaşılıyor. Bir sonraki kuşakta ise artık bunun konuşma dile dönmesinin yolu bulunacaktır. Ama şimdiki haliyle bile tamamen kısalmış bir dil ile karşı karşıya bulunuyoruz. Sanırım şöyle bir cümle telefon veya bilgisayar ekranında göründüğünde, bu araçları kullanlar tarafından rahatlıkla anlaşılıyor: “slm. bn gldm, seni bkl. acl et”.

Bunun hızla yaygınlaşması ve anlaşılır hale gelmesiyle, dilde büyük bir yapısal değişiklik gündeme gelmesi kaçınılmazdır. Sözü edilen araçlarda kolaylıkla anlaşma sağlandığı andan itibaren bunun kağıt üzeine yazılmasında da büyük yapısal değişiklikler mutlaka olmak zorundadır.

Bunun için vereceğim örnek de, bilgisayar yazışmalarında kullanılan dil ile bir süre sonra bir yazarımızın roman veya şiir yazabileceğidir. Çünkü dil, gözle algılandıktan sonra beyinde tekrarlanmasıyla ortaya çıkıyor. Yeni yaratılan elektronik dille birbiriyle yazışanların, kısa Wittkorkutucu olan, yazarın da elektronik dil kullanmasıdır. Bu durumda ortaya çıkacak bir yasal metinin edebi niteliği de tartışılacaktır kuşkusuz. Benim gibi geleneksel dile bağlı kalan ve bunun kelimeleriyle oynayabilen kuşak asla kabul etmeyecek ve kendi yazım biçimini sürdürecektir. Bu ise ancak belli bir neslin tamamen ortadan kalkmasıyla çözülebilir bir problemdir. Ama mesele şu ki, daha yolun başında olan bu elektronik dil bir süre sonra soyut kalimelerde eski rahatlığını bulamaycak. Selamlaşma düzeyinde hallolacak bir meselidir o, ama asıl önemli olan, bütün kelime ve kavramların bu oluşan dil ile karşı tarafa aktarılıp aktarılamayacağıdır. Çok bilinen kısaltmalar dışında, örneğin “içselleştirmek” kelimesinden sesli harflerin tümünü ya da bir kısmını çıkararak açıklamak şimdilik mümkün değil. Albert Camus oylumunda bir roman yazabilmek ise hayal.

Ancak şunu da hatırlatmakta yarar var. Bundan, çok değil yirmi yıl önce, insanların ceplerinde telefonlarıyla gezeceği kimsenin aklına gelmezdi. Başlarda uzun uzun mesajlar atan bir kuşak, çok kısa sürede bazı kelimeleri kısaltarak kendine bir anlaşma yolu yarattı. İleride daha da ileri gitmesi kaçınılmazdır.

İşte o zaman ya Wittenstein’in “dil oyunları” kuramı daha da ağırlık kazanacak ya da yazılı sanatlarda meydana gelecek akıl almaz değişim, onun felsefesini de yerle bir ederek yoluna devam edecek.

Elbette bu çok yakın bir gelecekte gerçekleşemez. Fiziksel olarak da beyinde oluşturduğu anlam açısından da henüz soyut bir aşamadadır. Ancak, ilk mektuplaşmalar başladığına göre, hızla yol alacak gibi görünüyor. Sorun, en başta belirttiğim gibi Marks tarafından iki şekilde tanımlanan yabancılaşma Wittenstein’in “üzerinde konuşulamayan konusunda susmalı” noktasına mı gelecek? Basit kelimelerin kısaltılmış hallerinin yazılı eserlere girmesi de önem kazanmıyor aslında. Çünkü bu farklı biçimde de olsa, “kısaltmalarda” yapılıyor: TÜBİTAK, MİT, TBMM ve yüzlercesi gibi. Ancak bunlar bir ismin söyleniş kolaylığı nedeniyle uğratıldığı deformasyon. Günlük konuşmada ve hatta yazışmalarda rahatlıkla kabul edilen ve kullanılan bu tür kısaltmalar aslında beyinlerde bir kavram oluşturmayı başarmıştır, kedi ismi gibi. Asıl sorun tamamen soyut olarak kullanılan bazı kavramlarda ne gibi bir yöntem geliştirileceği. Onun da yolu bulunacaktır belki.

Benim için soru ise farklı: Geleceğin Anna Karenina romanı dört cilt değil de tek cilt olarak mı yayınlanacak? Seslileri alınmış kuru harflerle metaforlar yaratacak, kim Bekle Beni şiirini yazacak?

8.08.2020 (A. Mümtaz İdil)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

İdam tartışmalarına hiç bu açıdan bakmadınız

Hala çözülemeyen cinayet

AKP Cadı Avını Kimden Öğrendi

Tek rüzgar buradan geliyor

3. Dünya Savaşı buradan çıkmaz

Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

Yaşantımızı "Evet" ile "Hayır" arasına sıkıştıranlara inat

KİTAPLAR SUÇ ALETİ OLURSA...

BENİ KRALDAN DAHA YETKİLİ KILIN

Referandumlardan hep bu sonuç çıkıyor

Hammurabi kanunları bile daha insaflı

Bilinmeyen Marlon Brando

İşte yine yakalandın alçak!

" Fidel Arkadaşımdı"

Türbanlılar TÜYAP'ta en çok hangi kitapları aldı

Ölüm... Seni yazmak hep bana mı düşecek

Emre Kongar'ın odasında unuttuğum mektup

Terk ettim...

İşte Gerçek Bu...

Mastroianni ve Cep Telefonu

Asrın satranç maçı Erdoğan: Beyaz, Fethullah: Siyah

Hollywood'u ilk kim boyadı

Mastroianni, Connery ve Tarık Akan

Adım adım anarşizme

Erdoğan'ın tek şansı kaldı

ABD bugüne kadar başarısız olmamıştı

Erdoğan, dimdik ayakta kalacağını sanıyordu

Erdoğan tarihe nasıl geçmek istiyor

Numan Kurtulmuş’un pervasızlığı nereden geliyor

Zarrab olayı öyle bir patlayacak ki, bazıları Nagazaki ya da Hiroşima'yı arayacak..

Soruyorum: Topyekün savaşı istiyor musunuz?

Binali Yıldırım bunalacak ve bir süre sonra istifa etmek zorunda kalacak .göreceksiniz

Günün özeti...

O ülkeyi düşük profilli başbakan yönetmişti

ABD kimin başkan olmasını istiyor

Attila Özdemiroğlu'nu yazdı.Kanser yakamıza yapıştı hep güzel insanlarımızı seçiyor

Yandaş gazetecilik tarihinin en önemli örnekleri ne zaman ortaya çıktı

Yandaşlara basın tarihi dersi

En çok satan gazetenin yazarları da bunu diyorsa bırakalım gidelim ülkeyi

Bu diktatör size çok tanıdık gelecek

Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

Marks'tan sonra en büyük beyindi

İslamiyet'teki bu 'mezhep kavgaları'yüzyıllar sürmeyecek

Tek tek avlıyorlar hepimizi

Editörden: Göreve davet ...

Kara Yorgi

Seçimin asıl galibi sosyal medyadır

Alis kâbuslar diyarında

Kadınların umutları ne zaman çiçeğe duracak

SENİ ESKİMEYEN YAŞLI ELLERİNDEN TANIDIM

Çetin Altan ' Kandırıldığını bile anlayamadan ' veda etti

On gün neredeydin be kadın!

IŞİD'i bir kenara koyun yapanı kutladığına göre...

Artık korkmuyorum Vehbi, arayabilirsin...

Dengesiz

1 Kasım kaosuna doğru adım adım

Neydi Rosenbergler olayı?

Müzik ve dans devrimdir

BİR EYLÜL SABAHIYDI ŞEYTANIN KIPIRDANMAYA BAŞLADIĞI GÜN

Anayasayı ortadan kaldırmak istiyorsunuz

Yanılıyorsun Cemil Bayık

Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...

Uğur Mumcu hiç beklemediğim bir şey yaptı

Gelen gideni aratır kuralını yaşayacağız gibi.

DARBE KELİMESİNİN İÇİNİ BOŞALTIRSANIZ, YERİNİ DEVRİM ALIR

Osmanlıcayı biz öğreniriz, siz önce Türkçe öğrenin

Rennan Pekünlü

SOSYALİST DEVLET BÖYLE OLUR İŞTE

Halit Çelenk

Unuturuz, çok çabuk unuturuz. Yeni felaketler gelinceye kadar.

Reza Zarrab kaç Faust'u zehirledi

Erdoğan; Berkin'i en azından mezarında rahat bırak

Floransa'dan İstanbul'a uzanan cinayetin içyüzü

IŞİD'ten Spartacus taktiği

Taha Akyol'un konukları bu sorulara yanıt veremiyor

Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi

Bırakın o polisler bedelini ödesin

Bazı Arkadaşlarım Kemal Kılıçdaroğlu'na bu kadar yüklendiğimi sorguluyor

Şimdi öldüm ve cennetteyim

Bizim kuşak kaybolup gitti

Başbakanlık'ı onun Kürtçe şarkılarıyla inlettik

Gece bu mevsimde karabasan gibi çökmüyor

muhalefetin aklına gelmemiş olması mümkün mü

SOMA ÖNCESİ, ÇOK ÖNCESİ BİR YAZI

BİR İNAT UĞRUNA CUMHURBAŞKANI DAYATMASI

Madımak yobazlar kadar sosyal demokratların da katliamıdır

21 Milletvekili ve BlackJack Örneği

EMine Ülker Tarhan'ın Adaylığı...

Güldal Mumcu, Uğur Mumcu , Ekmeleddin İhsanoğlu

Düzgün bir aday göster, kaybet

Bunu yazmadan edemeyeceğim.

İşler tuhaflaşıyor.

Gelelim şu bayrak indirme işine.

Yanılmışım..

Enver Aysever- Sırrı Süreyya Önder Üzerine

PİRUS ZAFERİ

UTANMADIN MI HASAN KARAKAYA?

Ali İsmail'i eve gönderen doktor hala hastalara ilaç yazıyor

BEKİR BOZDAĞ ARTIK NEMESİS'TİR GERİSİ BOŞ

'HAVA KURŞUN GİBİ AĞIR...'

İran'ın paralel devleti neler yapmıştı

Dünya ülkeleri arasında yolsuzlukta durumumuz ne

O kutunun içinde bilmek istemeyeceğiniz şeyler var

DIŞARI DEĞİL, İÇERİ BAKIN

Çarşı'ya yapmadıkları bir bu kalmıştı

Dostoyevski verdiği o sözü niye tutmadı

CHP'nin ABD seyahati geleceğini belirleyecek

Muhalefet rahatını bozmak istemiyor

AKP- Cemaat kavgası Katolik- Protestan kavgası

Eminağaoğlu'na polis tuzağı

Kiraz resmi yapıyorsan kuşlar için yapma

Haddinizi bilin. Yalakalığın sonu ayakçılıktır

İran'ı öpüp başınıza koyun

Ekim Devrimi'nden alacağınız çok ders var

O devlet başkanı Che Guevara'yı neden ziyaret etmişti

' O o..pu Cumhuriyeti başlarına yıkacağız '

Hâlâ bunlardan utanmıyorsan Koyver Türkiye'yi rahvan gitsin

SİLİVRİ ÖLÜLER EVİ

Bu Nobel ödülü muhteşem bir dönüşün habercisidir

Devlet sanatçısı bal gibi olur

O kadar çok kendinde çoğaldın ki...

DERSİM VALİSİ KİM OLUR DERSİNİZ?

Çarşı o maçta hangi sloganı atardı

Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz

Ali İsmail'in annesi: Utana utana yaşasınlar..

Türkiye yeni bir parti ile Suriye oyununa dahil edilir mi ?

Ulusal Kanal ve Halk tv'ye bu filmleri öneriyorum

AKP TRAMVAYDAN İNDİ, MUHALEFET TREN İSTASYONUNDA TRAMVAY BEKLİYOR

Hangi partilerin karnesinde koca bir sıfır var

Ali'yi bir avukat ordusu savunmalı, yoksa...

İspanya İç savaşı ile Gezi direnişinin ne ilişkisi var

Erdoğan'ın Çapı Yetmedi: Konu Mısır...

İşte bu dönemin unutulmayacak isimleri

Bundan sonra Tarhan değil CHP düşünsün

Duran adamlar akil adamları geçti

AKP bundan sonra ne yapacak

Günü kurtarabilirsin yarını asla

Şapkadan hangi renk tavşan çıkacak?

Masaya biranın dökülüşünü koydu

Sözün Bittiği Yer: Suriye'de şehit olan Türkler var"

Filmci Genel Kurmay Başkanımız

Gündem Değiştirmek için , Bu kadar da aşağılara inilir mi?

CHP'ye biraz anarşizm lazım

Murat Bardakçı Eyfel'i yıkıp avm yapar mı ?

Doğru dürüst yanıt verin Sayın Vali

YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ YERDE OLMAK

ABD' DEN EN SERT FIRÇA

Bu karar Fazıl Say'ın susturulmasıdır

Akil adamlar Erdoğan'ın Goebbelsler'i mi

Akil değil sakil adamlar

LEONARDO DA VİNCİ DÖNEMİ BİTTİ...

Dört Bir Taraf müzikten ne anlar

BÖYLE BİR SAHAF VAR MI SİZDE?

ATA SOYER...

Yazar olmak isteyenler bu yazıyı okusun

' ŞEYTAN DÜN BURADAYDI '

HASAN PAŞA KÜTÜPHANESİ

HESAPLAŞMA...

Merhaba...