LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve  GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

Temel Demirer

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

“İki şey var ki, yeryüzünde

son insan kalıncaya dek

yok olmayacak:

Biri sanat, öteki isyan!”[1]

 

Emperyalist tekellerin yönlendirme ya da doğrudan müdahaleleriyle tezgâhlanan askeri darbelere, diktatörlüklere sahne olmasına karşın, devrimci geleneklerin sürdürüldüğü bir coğrafyadır Latin Amerika.

Sanıldığının aksine Meksika’dan değil, ABD’nin güney eyaletlerinden başlayıp, Şili’nin en güneyine kadar uzanan Latin Amerika, Amerika’nın güney yarısını oluşturan bir kıtadır.

Bayraklarında Arjantin’de, “En Unión Y Libertad/ Birlikte ve Özgürlükle”; Bolivya’da, “La Unión Es La Fuerza/ Birlik Güçtür”; Brezilya’da, “Ordem e Progresso/ Düzen ve İlerleme”; Dominik Cumhuriyeti ve Ekvador’da, “Dios, Patria y Libertad/ Tanrı, Vatan ve Özgürlük”; El Salvador’da, “Dios, Unión, Libertad/ Tanrı, Birlik, Özgürlük”; Guatemala’da, “El País De La Eterna Primavera/ Ebedi Bahar Ülkesi”; Honduras’da, “Libre, Soberano y Independiente/ Özgür, Egemen ve Bağımsız”; Kolombiya’da, “Libertad y Orden/ Özgürlük ve Düzen”; Kosta Rika’da, “Vivan Siempre El Trabajo y La Paz/ Emek ve Barış Ebediyen Yaşayacak”; Küba’da, “Socialismo o Muerte/ Ya Sosyalizm ya Ölüm”; Nikaragua’da, “En Dios Confiamos/ Tanrıya İnanıyoruz”; Panama’da, “Por El Beneficio del Mundo/ Dünyanın Yararına”; Paraguay’da, “Paz y Justicia/ Barış ve Adalet”; Peru’da, “Firme y Feliz Por La Unión/ Birlik İçin Mutlu ve Kararlı”; Porto Riko’da, “Juan Es Su Nombre/ Adı Juan”; Şili’de, “Por La Razón o La Fuerza/ Mantıkla ya da Güçle”; Uruguay’da, “Libertad o Muerte/ Ya Özgürlük ya Ölüm”; Venezüella’da, “Dios y Federación/ Tanrı ve Federasyon,” ibarelerinin kayıtlı olduğu Latin Amerika ülkeleri “kalkınma”(!) söylemiyle uluslararası sermayeye ve ABD’ye siyasal, ekonomik ve sosyal bağımlılığı her geçen gün biraz daha artan asi bir kıta; yerkürede isyan bayrağını layıkıyla dalgalandıran coğrafyadır.

“Nasıl” mı? Latin Amerika’da fakirliğin 30 yılın en alt düzeyine gerilediği iddia edilirken BM Latin Amerika ve Karayip Ekonomi Komisyonu’nun raporda, bölgede yaşayan 167 milyon kişinin hâlen fakirlik seviyesinde bulunduğuna işaret edilirken; 167 milyon kişiden 66 milyonunun ise aşırı yoksulluk koşullarında yaşadığına dikkat çekiliyor.

Güney Amerika’daki 18 ülkeden toplanan verilere göre, ortalama bir hesapla, Latin Amerika nüfusunun en zengin yüzde 10’luk kesimi bölgedeki toplam gelirin yüzde 32’sini elde ediyor. Bölgedeki en fakir yüzde 40’lık kesimin toplam gelirden aldığı paysa yüzde 15’te kalıyor.[2]

* * * * *

Kadim tarihi çok ilgi çekici olan Güney Amerika’nın kaderi İspanyol işgaliyle değişmiştir.

İspanyollar merkezi krallığa bağlı “Virreinato del Perú” yani “Peru Kral Vekilliği”ni kurarak geniş bir coğrafyada sömürü imparatorluğu oluşturmuş ve Güney Amerika’yı sadece din ve dil olarak değil, etnik yönden de başkalaştırmıştır.

Portekizlilerin Brezilya’da, Hollandalıların Surinam’da yaptığı gibi İspanyollar da kıtanın yeraltı kaynaklarını çıkartabilmek için gereken insan gücünü Afrika’dan gemilerle getirilen kölelerden sağlamıştır. Bunun neticesinde de bugün özellikle kıtanın kuzeyindeki Kolombiya ve Venezüella gibi ülkelerde ciddi bir siyahî nüfus yoğunluğu oluşmuştur.

Bunun yanında, Afrikalılarla beraber, Avrupa’dan kıtaya göçen beyazlar yerli halkla karışarak “mestizo” adı verilen yeni bir melez grup oluşturmuşlardır.

Farklı kültürlerin ve tezatların coğrafyasındaki çeşitlilik tablosunu Eduardo Galeano’nun ‘Latin Amerika’nın Kesik Damarları’ yapıtında her yönüyle anlattığı[3] üzere; askeri zorun fetihçiliğiyle ve Katolik Kilisesi’nin aktif katkılarıyla “uygarlaştırıldı”, sömürgeleştirildi Latin Amerika…

Arjantin’de 1976-1983, Bolivya’da 1969-1982, Brezilya’da 1964-1985, Şili’de 1973-1990, Ekvator’da 1972-1979, El Salvador’da 1931-1980, Guatemala’da 1970-1986, Honduras’da 1972-1982, Nikaragua’da 1932-1979, Panama’da 1968-1989, Paraguay’da 1954-1993, Peru’da 1968-1980, Surinam’da 1980-1988, Uruguay’da 1981-1985 yılları arasında askeri diktatörlüklerle geçmiş olsa da; İspanyollar’ın, Aztekler, Mayalar, Aymaralar ve başta olmak üzere yerli halkın büyük bölümünün katlettiği kıtada bir Che’nin, bir Chávez’in, bir Castro’nun çıkmış olması da elbette tesadüf değildir.

Aslı sorulursa sömürgeciliğin onlara dayattığı “gerçeklik” ne Latin’dir ne de Amerika’lı; olsa olsa yerkürenin kayıp coğrafyası; ABD’nin “arka bahçesi”dirler!

Ancak, Hernando Cortes’in Aztek’leri; Francisco Pizarro’nun İnka’ları “yenmesi”ne ve İspanyol ve Portekizlilerin, Latin Amerika’yı işgal etmesine rağmen; sömürgecilerin buraları ele geçirdiğini söylemek zor.

Rüyaların yeşerdiği topraklardaki özgürlük tutkusunu yok edememişlerdir.

Çünkü yerliler sömürgeciliğe boyun eğmedi; kırılmak pahasına direndi; özgürlükleşmenin direniş geleneğini yarattılar; -Amerikan ve Fransız Devrimlerinden derinden etkilenen- Simón Bolívar’a dek…

Latin Amerika’dan Augusto Pinochet ve Somoza Hanedanı gibi, Che Guevara, Emiliano Zapata, Hugo Chávez de çıkarken; orası Gabriel García Márquez’lerin yurdudur.

Denilebilir ki Latin Amerika’daki devrimci politikaların köklerinde tutkulu/ ısrarlı isyancı tarihi yatarken; edebiyat da bu durumdan muaf değildir.

* * * * *

Çünkü “İki şey var ki, yeryüzünde son insan kalıncaya dek yok olmayacak: Biri sanat, öteki isyan!” demesi boşuna değildi Albert Camus’nün…

Veya Bertholt Brecht’in, “Tüm sanatlar, sanatların en büyüğü olan yaşam sanatına katkıda bulunur,” sözündeki üzere…

Ya da Friedrich Nietzsche’nin dediği gibi, “Hakikât yüzünden ölmeyelim diye vardı sanat.”

Çünkü sanat içinde geleceği barındıran, biçimlendiren bir silahtı ve “Dünya aydınlık olsaydı, sanat olmazdı,” Albert Camus’nün işaret ettiği üzere!

* * * * *

Genelde İspanyolca konuşan ülkeleri ifade etmekle birlikte Brezilya da dahil edildiğinde Portekizce’nin de yazı dili olduğu ve genellikle orta ve Güney Amerika ülkelerini kapsayan Latin Amerika edebiyatı, Octavio Paz’a göre,”bedeli çok ağır ödenmiş bir hazine”dir.

Brezilya, Kolombiya, Bolivya, Arjantin, Küba, Uruguay, Venezüella, Peru, Paraguay, Guatemala, Şili ile ötekilerinin edebiyatı, yalnızlıkların, yoksullukların, insanların ve isyanın tarihidir

İçinde José Martí’nin, Pablo Neruda’nın, José Mauro de Vasconcelos’un, Isabel Allende’nin, Luis Sepulveda’nın, Gabriela Mistral’ın, Paulo Coelho’nun, Ernesto Sabato’nun, Julio Cortazar’ın, Jorge Luis Borges’in, Gabriel García Márquez’in, Carlos Fuentes’in, Mario Vargas Llosa’nın, Zoe Valdes’in, Inca Garcilaso de la Vega’nın, Cesar Vallejo’nun, Nancy Morejon’un, Mauricio Rosencof’un, Octavio Paz’ın, Ruben Dario’nun, Gabriela Mistral’ın, Jorge Luis Borges’in, Juan Perez Rülfo’nun, Graciliano Ramos’un, José Eustasio Rivera’nın, Felisberto Hernandez ve diğerlerinin yer aldığı Latin Amerika edebiyatının referansı, söz konusu topraklarda dökülen kan ve çekilen acılardır.

Bu kan, iç savaşta çarpışanların, feodal sistemin merkezinde ağaya direnemeyen köylünün, siyasi arenada fenersiz yola çıkanların, yola çıkıp yolunu yitirenlerin, Latin Amerika’nın itilmiş kadınının, edebiyatının döl yatağı olmuştur.

Latin Amerika edebiyatı, 1960’li ve 1970’li yıllarda ciddi bir patlama yapmıştır. Gerçekten de bu yıllar içerisinde birçok eşsiz yazar, eşsiz metinler kaleme almıştır.

Juan Perez Rülfo ve Felisberto Hernandez gibi isimleri, edebiyatçıların öngörülmez yeteneklerine esin kaynağı olma açısından mühimdir.

Bir diğer damar da Jorge Luis Borges’in uçsuz bucaksız öykü dinamiğinden beslenir.

Latin Amerika edebiyatının en değerli öğesi olarak görülen ise, hiç kuşku yok ki Márquez’dir. Onun tamlamaları ve oluşturduğu gerçeküstü kalıplar asla bükülemez bir maden niteliğini taşır.

Latin Amerika edebiyatı sadece büyülü gerçekçilikle sınırlı bir edebi anlayış değildir.

Julio Cortazar adındaki sürgün Arjantinliyi ve Fuentes’i ve Mario Vargas Llosa’yı unutmamak gerek.

Kolay mı? Mario Vargas Llosa’nın dediği gibi, edebiyat, özgür bir dünya serer önümüze

“Evet, iyi ki varsın edebiyat; yalnızca toplumsal gerçeği değil, belki daha da çok insanın en gizli, derinlerdeki ruh dolambaçlarında yatan gerçekliklerini açığa vuran edebiyat... Yazgılarına boyun eğenlere, yaşadıkları hayattan hoşnut olanlara pek bir şey demeyen, ama yaşanılan dünyayla yetinmeyen, asi ruhları besleyen edebiyat...[4]

Edebiyat, özgür bir dünya serer önümüze. İstersen La Mancha kırlarında kemik torbası Rosinante ve şaşkın Şövalye’yle at sürersin, istersen Kaptan Ahab’la bir balinanın sırtında denizlere açılırsın, dilersen Emma Bovary ile arsenik içersin, dilersen Gregor Samsa’yla böceğe dönüşürsün...

Ya edebiyat olmasaydı?

“İyi ki varsın edebiyat” derken, ister istemez tersini düşünüyor insan: Ya edebiyat olmasaydı? Edebiyatsız bir dünyada ortaya nasıl bir insanlık portresi çıkardı?

Llosa’ya sorarsak, uygarlıktan nasibini almamış, barbarlığın baskın çıktığı, duyarlıktan yoksun, söz fukarası, cehaletin kol gezdiği, salt içgüdüleriyle davranan, tutkuyu ve sevmeyi bilmeyen bu “edebiyatsız dünya”nın, bu karabasanın başlıca özelliği, insanlığın güç ve iktidarla uzlaşması, ona boyun eğmesi olurdu.

 Böyle bir dünyada ruha yer olmazdı. Dahası, böyle bir dünya, hayatın katlanılmaz tekdüzeliğiyle de kalmaz, insan hayatının başka türlü olamayacağı, hep böyle kalacağı, bunu hiç kimsenin ve hiçbir şeyin değiştiremeyeceği duygusundan kaynaklanan kopkoyu bir karamsarlığın boyunduruğuna girerdi.

Ve soruyor Llosa: Edebiyat olmasa da olur eğlencelik midir, yoksa zihnin en önemli ve gerekli uğraşlarından biri olarak, modern ve demokratik bir toplumun yurttaşlarının, özgür bireylerden meydana gelen bir toplumun oluşumu için onsuz edilemez bir etkinlik midir?[5] (Bu sorunun yanıtını, coğrafyamız siyasetinin çoraklaştığı son 15 yıl yeterince vermiyor mu?)

Tam da bu noktada Mario Vargas Llosa’nın, “Bütün uluslardan insanlar temelde eşittir, onların arasına ayrımcılık, korku ve sömürü tohumlarını eken yalnızca adaletsizliktir. İnsanları önyargının, ırkçılığın, dinsel ya da siyasal bağnazlığın ve kendi dışındaki her şeyi dışlayan milliyetçiliğin aptallıklarına karşı, tüm büyük edebiyat yapıtlarında karşımıza çıkan bu hakikâtten daha iyi hiçbir şey koruyamaz,” sözlerini anımsamamak mümkün mü?

Gerçekten de bu tabloda Carlos Fuentes’in, “Cervantes, döneminin yozlaşmış toplumuna eleştirel düşgücünün zaferiyle karşılık vermişti; biz de yozlaşmış bir toplumla karşı karşıyayız ve bu yozlaşmış dünya yaşamlarımıza sızıp bizi kuşatırken, bizi sürekli olarak tarihin, geçip gidişine edebiyatın tutkusuyla karşılık vermek durumunda bırakırken, bu dünya üstüne derinliğine düşünmeliyiz,”[6] demesi boşuna değildir.

Tıpkı isyancı Che’nin yaşamında edebiyatın müthiş bir yer kapladığı gibi![7]

Tam da bunun için Latin Amerika edebiyatı; Albert Camus’nün, “Kelimeler torba gibidir, içine konan şeyin şeklini alır,” betimlemesindeki üzere kıta gerçeğiyle biçimlenmiştir.

* * * * *

Toparlarsak sanat ve edebiyatın devrim mücadelesiyle doğrudan ilişkisi söz konusudur.

Devrimci sanatçı ve yazar doğruyu söyleyen, düşündüğünü söyleyen, düşündüğü gibi yaşaması gereken kişilerdir. Haksızlıklara karşı çıkan ve sıradan insandan çok farklı olandır.

Devrimci sanat ve edebiyat yaşamı kolaylaştırmak için, insanlara umut vermek için vardır.

Onlar işlevleri gereği hep uyarıcı ve bir adım önde olmuştur, olmalıdır.

Çünkü devrimci sanat ve edebiyat insani bir özgürleşme faaliyettir. Bu faaliyetin ya da düşüncenin ürünü duyulara, heyecanlara, algılara ve akla hitap eder. Yoktan var olan ve doğada karşılığı bulunmayan bir üründür; anlamı kendisine dönüktür, kendisindedir; “Ars est systema præceptorum universalium, verorum, utilium, consentientium, ad unum eumdemque finem tendentium/ “Sanat; evrensel, gerçek, yararlı, tek ve aynı amaca yönelik bir öğretim sistemidir,” deyişindeki üzere!

Tamda bunun için yazmak direnmektir!

Kolay mı?

İnsana insan olmayı ve insan kalmayı öğretir edebiyat Latin Amerika’daki üzere…

 

9 Mayıs 2018 14:43:10, İstanbul.

 

N O T L A R

[*] Sosyalist Mezopotamya, No:2, Haziran 2018…

[1] Albert Camus

[2] “Latin Amerika Hâlâ Yoksul Var”, Gündem, 29 Kasım 2012, s.13.

[3] Eduardo Galeano, Latin Amerika’nın Kesik Damarları, Çev: Roza Hamken-Attila Tokatlı, Sel Yay., 2014.

[4] Mario Vargas Llosa’nın ‘Neden Edebiyat?’ yazısı, Mario Vargas Llosa-Carlos Fuentes, Edebiyata Övgü, Çev: Celâl Üster, Notos Yay., 2014… içinde

[5] Celal Üster, “İyi ki Varsın Edebiyat...”, Cumhuriyet, 11 Kasım 2017, s.16.

[6] Carlos Fuentes-Mario Vargas Llosa, Edebiyata Övgü, çev: Celal Üster, Notos Kitap, 2014, s.45.

[7] Julio M. Lianes, Edebiyat ve Yaşam Arasında Che, Yazılama Yay., 2018.

TIKLA VİDEOYU İZLE

https://www.youtube.com/watch? v=VceoX56nzWw&feature=youtu.be

 

30.06.2018 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı