DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

Temel Demirer

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

“Elim sanata düşer usta

Yürek acıya

Ölüm hep bana bana mı

Düşer usta?”[1]

 

29 Kasım 2018’in akşam saatlerinde yaşamını yitirdi; çırakları yetim bıraktı.

74’ünde hayata veda ederken; iz bıraktı da gitti; iz bırakmak önemlidir…

* * * * *

“gününü umuda ayarla” derdi ve her daim umutluydu; “hep taze tuttum sevincimi,/ avluda diz boyu kar,/ elimde kır çiçekleri,” dizelerindeki üzere…

Sonra “Sen, müzmin bir ‘muhacir’/ ben ‘gurbet’e aşina/ bu yüzden mi hâlâ durur/ kalplerimiz arasında ‘sıla’...”;[2]

“Aşka alışık, acıya alışkın/ günlerden çaldım gençliğimi/ Gidiyorum işte uzağına günlerin”;[3]

“Bir şiir bir sevda bir hayat ve sen/ geceler sorguda gündüzüm uçurum rengi”;[4]

“Şarabı sev, tütünü incitme, beni de unut artık”;[5]

“Kalbim kalbinde misafir/ kalsın bu gece,” dizelerindeki betimlemesiyle Refik Durbaş sırılsıklam sevdalıydı.

Hasılı ‘Siyah Bir Acıda’, “Şairler gibi sevdim ve seviyorum seni,” diyen O; “Günlerden seni seviyorum,”[6] içtenliğinin insanıydı.

* * * * *

Her sevdalı kavga şairi gibi O da yaşamdan yana, ölüme karşıydı…

‘Hücremde Ayışığı’nda, “Toplumsal olaylara gerçekçi, yarına dönük bakışını” yansıtan 1974 tarihli yapıtında “Bahara göre ayarla yüreğini” demesi boşuna değildi.

Emekten, emekçiden yanaydı her daim, Soma Katliamı’nda yitirdiğimiz işçiler için 26 Haziran 2014 tarihinde kaleme aldığı “kömür ocak, ömrüm yel/ ateşim kaldı soma’da” mısralarında dile getirdiği üzere…

Bundan başka 10 Ekim 2015 An-Kara Katliamı ile ilgiliydi benzer bir şiiri de:

“ölüler yatıyor/ her biri karanfil/ her birinin/ bir kızıl karanfil/ açmış alınlarında/ ankara’da, gar’ın önünde.

ölüler yatıyor/ toprağa damlıyor kanları/ emek, barış, demokrasi/ türküleri söylüyorlar/ inadına da söyleyecekler/ doldurana kadar/ halklar meydanları

ölüler yatıyor/ ankara’da, gar’ın önünde.”

Üç Fidan (Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan, Yusuf Aslan) için ‘Anıt’ındaki dizelerini unutmak mümkün mü? 

“Halkın ulusu, rüzgârın kardeşiydi onlar/ ateşin övündüğü üç alınteri nebisi/ bir şafak vakti zulmün dehlizinde/ yiğitlik anıtı süsledi bedenleri/ 

Biri engin denizlerle arkadaş/ biri inancın cömert efendisi/ biri sabrın korkusuz aslanıydı/ onurun mescidi şimdi cesetleri /

Halkın ulusu, rüzgârın kardeşiydi onlar/ ölüme taviz vermedi hiçbiri.” 

Ali Cengizkan’ın, “Refik Durbaş’ın şiiri, çağın vicdanının sesidir,” saptamasını doğrulayan ‘Mülteci’sinde de şunları diyen bir duyarlılıkla yüklüydü:

“Denizin üstü gemi/ dümeninde dolunay/ geminin altı deniz/ ambarı dolu mülteci

Ay çalındı geceden

Denizin üstü karanlık/ beşi bebek yetmiş çocuk/ karanlığın altı dehliz/ arkadaşları bir kara balık

Ay çalındı gemiden

Denizin üstü soğuk/ sınırı dikenli tel/ denizin altı oyuk/ alın yazıları ecel

Ay çalındı geceden.”[7]

* * * * *

Şiirle düzyazıyı kucaklaştıran O, sessiz, sakin, az konuşan, güzel şiir yazan biriydi…

“kuşların dilini öğrettin bana/ çiçeklerin dilini/ özlemlerin, eylüllerin, gurbetlerin/ akarsuların ve zamanın/ ateşi sönmeyen zamansızlığını bir de,” dizelerindeki üzere O bir şiirin herhangi bir dizesi gibi yaşamaya çalıştığını ve bunun nedeninin de sevdiği şair arkadaşı Cemal Süreya olduğunu söylemişti…

Şiirlerindeki gibi yaşayan O; “Ruhum rüzgarla/ Kalbim kederle”[8] dolu gerçeğiyle yaşayan Refik Durbaş, “Ne kadar çok benziyorsun/ çocukluğumdaki fotoğrafa”[9] diye anlatırdı kendini…

Yaşam(ın)a dair şu notları da düşendi dizelerinde:

“Yüreğimde karanfillerden damıtılmış bir yas./ Yaşıyor muyum acaba?”[10]

Unutan değil/ unutulan bir hayattı/ yaşadığım/ Sabahlar/ uğramadı ömrüme.”[11]

Hasılı “Kaderimi yetim/ Hüznümü öksüz/ Bırakıp gideceksen/ Git”[12] ya da “Uçurumlarda açan kır çiçeklerin yanına yaz adımı”[13] mısralarındaki fütursuzlukla göğüsledi yaşamı.

Yani “annemim öldüğü yaşı çoktan geçtim/ suyun vefası ve acılar/ -bir de gökyüzü/ çocuklarım olsa da

babamın öldüğü yaştayım artık/ gurbeti sıla, sılası hicran/ -bir de yalnızlık/ arkadaşım olsa da

ama gönlüm hâlâ/ oğlumun aşık olduğu yaşta/ -sevdanın pusulası/ anılarım olsa da,” diyen Refik Durbaş yaşamı derdi mihnetiyle sahiplenip, kucakladı acıyı ve sevinci…

“Kimse bilmesin benden başka/ Nerede nasıl niye öldüğümü/ Ecel, hiç arkadaşım olmadı çünkü”[14] diyen Refik Durbaş’a göre, “Hayat tuhaftı, ölüm de...”[15]

Ayrıca, “Beyaz bir kâğıdın yüzünde/ bembeyaz bir lekedir yaşlanmak”[16] notunu da düşmüştü.

* * * * *

“Şiirin Ş’sini yazmak yerine Ş’nin şiirini yazmak istedim/ Değil legalden yana olmak, bizzat kendisi illegaldir şiirin”;[17]

Ya da “Bir atlet 100 metreyi 10 saniyede koşuyor./ 100 metreyi 10 saniyede koşan atleti değil,/ 10 saniyede koşulan 100 metreyi yazıyorsun şiir olarak,”[18] dizelerindeki Refik Durbaş, hep halktan yana oldu, keskin dizelerini zalimin karşısına koydu. Bir yandan mücadelenin şiirini yazdı, kendini bir kavga şairi olarak konumlandırdı, diğer yandan aşkı bize en güzel dizelerle anlattı.

“Gökyüzünde kayan bir yıldız olsun şiirim... Dere kenarında bir çakıltaşı, dağ yamacında açan gelincik... Filinta delikanlılar yakalarına taksınlar gül niyetine... Genç kızlar mendil kenarına işlesinler... Yapıda çalışan işçilerin alınterinde parlasın... Emekli hademenin elindeki tespihi döndürsün... Kısaca hayatı anlatsın şiirim,”  diyen O; ‘2014 Yılı Şiir Manifestosu’nda da şunların altını çizendi:

“Kendisi de dahil hayata itirazdır. 

Kendisine de karşıdır, itirazına da… 

Savaşa karşı, ama kavganın yanında. 

Barışa, özgürlüğe, vicdana taraftır. 

Yolsuzluk, rüşvet yoktur defterinde. 

Var oluşu baş eğmeyi reddinde. 

Montaj, dublaj, kumpas bilmez. 

Yazıldığı gibi yaşar anadilinde. 

Edebiyatın isyankâr edepsizi, 

Dünya halklarının ortak sesidir. 

Düş ve gerçek, aşk ve karasevda 

Bir de kendisi dışında her şeydir. 

Şiir, şiirden başka bir şey değildir.” 

Evet, evet Refik Durbaş; “Şiiri ince ince diziyor, ilmek ilmek işliyor. Üstelik bunu yaparken yaşadığı döneme ve halkına sırt çevirmiyor; ezilenlerin, baskı altında olanların, sömürülenlerin sesi oluyor, onların taleplerini dile getiriyor ve seslerini yükseltiyor”ken;[19] “Şiirler sert, sıkı bir şairdi ama kendi kişiliği yumuşaktı.”[20]

İkinci Yeni esintisi ile başladığı şiir yaşamı, zamanla toplumcu yönelim kazandı. Kendine özgü dili ve benzetmeleriyle, baştan beri tavrını ve varlığını keskinleştiren, anlam kadar biçime de önem veren şiirler yazdı. Çarşıların, işçi kızların, pazaryerlerinin, çay evlerinin dünyasını yansıtan şair olarak tanındı. Şiirinde günlük konuşma dili içine ustaca serpiştirilmiş eski sözcükler de kullandı.

Hakkında “Sadece dizelerle değil, düz yazılarıyla da ‘şiir’ yazdı,”[21] dedirten Refik Durbaş, bütün hayatı boyunca şiir sanatının namusu, insan onurunun simgesi olmayı bilen bir şairdi…

“1960 Kuşağı şairleri içinde onu kuşağının bütün öteki şairlerinden ayıran özelliği halka kimsenin olmadığı kadar yakın olabilmesidir. Kuşağının şairleri daha çok soyut bir halk sevgisiyle, şiirler yazdıkları halkı pek de tanımadan yüceltirken, o halkın içinde, onun günlük hayatının ayrıntılarından oluşan bir şiir ördü.”[22]

Özetle; “Acılar işliyorum mektuplara/ Bir de az kullanılmış şiirleri seviyorum/ Gece en çok bana yakışıyor hüzün”;[23]

“Açık bırak kapıları,…/ Yılgınlığa değil, umuda kilitle beni,”[24] dizelerindeki Refik Durbaş, toprağını, insanını tanırdı; işportacılık, işçilik de yapmıştı ve redaksiyon, aktörlük, yazarlık da…

Özetin özeti; “İnsan, çok karmaşık yapısı olan bir yaratıktır. 24 saat şair olunur ama, 24 saat devrimci olunmaz, 24 saat politikacı, esnaf olunmaz. Şiirin dışında her şey insanın günlük uykusuna, dinlenmesine, çalışma biçimine göre ayarlanabilir. Ama şiirin böyle bir saati yoktur,”[25] diyen Onun akıcı, naif, bilgilendirici bir üslubu vardı.

* * * * *

Nihayet “ölüm”…

“bir sabah/ gideceğim bu sevdâdan da” vurgusuyla, ölüm konusunda inandığı, “tek değilim artık, çoğaldım ölüme/ yüzümde kelepçesi tutuklu rüzgâr/ -söyle kim hak kazandı ölüme,” deyişindeki ölümsüzlükten başka bir şey değildi.

Kolay mı? O; “Düşlere bile kalmadı/ düşlere yazdığım şiir/ -Ölüm öpsün alnından şairi...”[26]

Ya da ‘Bin Gece Bir Gündüz’ başlıklı şiirinde, “Ölüme alıştır beni, ayrılığa asla…”

Veya “Ölürsem eğer, öleceğim/ dudaklarımı bir kadının/ kumral sevdasına gömün

Ölürsem eğer, öleceğim/ yüzümü bir kadının/ esmer hüznüne gömün

Ölürsem eğer, öleceğim/ bedenimi bir kadının/ sarışın aşkına gömün,”[27] diye haykırandı…

* * * * *

“Kişiliğin, insanlığın, alçak gönüllülüğün, birikimin, emeğin... 

‘Sokaktaki insanın’ ezilenin, âşıkların, gezginlerin, hakkı yenenlerin, barışı özleyenlerin, sesini duyuramayanların sesi oluşun... 

Düzyazıyı bile şiirle kuşatışın... 

Şiire, şairlere sımsıkı sarılışın, sevgin, saygın, tutkun... 

Bunlar hep seni sen yapan özelliklerin.”[28]

Onun için  “son söz” mü?

Refik Durbaş’dan geriye kalan (vasiyeti) belki de şu dizeleridir:

“Barış koyun çocukların adını…

Oyun koyun çocukların adını…

Emek koyun çocukların adını…

Sevinç koyun çocukların adını…

Umut koyun çocukların adını…

Mutluluk koyun çocukların adını…

Devrim koyun çocukların adını…”

 

7 Aralık 2018 16:16:31, İstanbul.

 

N O T L A R

[*] Sosyalist Mezopotamya, No:4, Ocak 2019…

[1] Refik Durbaş.

[2] Refik Durbaş, Bağışla Ziyanımı, Islık Yay., 2014, s.145.

[3] Refik Durbaş, Çırak Aranıyor-Toplu Şiirler 1, Islık Yay., 2016, s.428.

[4] Refik Durbaş, Menzil-Toplu Şiirleri 2, Islık Yay., 2016, s.23.

[5] Refik Durbaş, Seçme Şiirler, Adam Yayınevi, 2000.

[6] Refik Durbaş, Çırak Aranıyor -Toplu Şiirler 1, Islık Yay., 2016.

[7] Refik Durbaş, Şayeste, Islık Yay., 2018.

[8] Refik Durbaş, Bağışla Ziyanımı, Islık Yay., 2014, s.13.

[9] yage, s.113.

[10] Refik Durbaş, Çırak Aranıyor-Toplu Şiirler 1, Islık Yay., 2016.

[11] Refik Durbaş, Kırık Ayna, Kırık Ayna-Toplu Şiirleri 3, Islık Yay., 2016, s.76.

[12] Refik Durbaş, Bağışla Ziyanımı, Islık Yay., 2014, s.127.

[13] Refik Durbaş, Çırak Aranıyor-Toplu Şiirler 1, Islık Yay., 2016.

[14] Refik Durbaş, Bağışla Ziyanımı, Islık Yay., 2014, s.94.

[15] yage, s.60.

[16] Refik Durbaş, Bağışla Ziyanımı, Islık Yay., 2014, s.77.

[17] Refik Durbaş, Seçme Şiirler, Adam Yayınevi, 2000, s.61.

[18] yage, s.74.

[19] Murat Meriç, “Refik Durbaş Anısına, Gülümseyerek…”, 2 Aralık, 2018… https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2018/12/02/refik-durbas-anisina-gulumseyerek/

[20] Cem Erciyes, “Refik Durbaş Son Yolculuğuna Uğurlandı”, Cumhuriyet, 3 Aralık 2018, s.14.

[21] “Zeynep Oral: Ne Dediler: Hakkı Yenilenlerin Her Daim Sesi Oldu”, Cumhuriyet, 2 Aralık 2018, s.19.

[22] Turgay Fişekçi, “Refik Durbaş’ın Bıraktıkları”, 2 Aralık 2018… https://oggito.com/icerikler/refik-durbasin-biraktiklari/63504

[23] Refik Durbaş, Çırak Aranıyor-Toplu Şiirler 1, Islık Yay., 2016, s.83.

[24] Refik Durbaş, Seçme Şiirler, Adam Yayınevi, 2000.

[25] Refik Durbaş, Kalbim Dinamit Kuyusu- Ahmed Arif Anlatıyor, Cumhuriyet Kitap., 2000, s.68.

[26] Refik Durbaş, Menzil-Toplu Şiirleri 2, Islık Yay., 2016, s.91.

[27] yage, s.129.

[28] Zeynep Oral, “O Güzel İnsan: Refik Durbaş”, Cumhuriyet, 6 Aralık 2018, s.13.

 

5.03.2019 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı