Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

A. Mümtaz İdil

Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

Satranç tahtasına birer dikey (veya yatay) sütun eklenirse ne olur?

Cevap basit: Satranç dışında bir oyun olur.

Peki, daha karmaşık olan şu soru için ne düşünürsünüz? Satranç tahtasında Şah, kendinin en büyük koruyucusu ve yardımcısı olan Vezir’in tüm yetkilerini eline alırsa ne olur?

Cevap yine aynı: Satranç dışında bir şey olur. Kaos meydana gelir. Şah-Mat sonucu olanaksızdır, zira karşınızda bildiğiniz Şah yoktur artık..

Bir adım daha ileri götürelim işi...

Şah, satranç tahtasındaki tüm taşlarını (siyah ya da beyaz fark etmez, kendi taşlarını) “fesheder” de, tüm taşların hareketlerini üzerine alırsa ne olurdu?

İşte bu sorunun cevabı farklı...

KİMSE MESAYA OTURMAZ

Kaos sözcüğü bu durumu anlatmakta yetersizdir. Olmayan bir uygulamadır ve tüm taşların yetenekleriyle donanmış tek bir Şah ile oynamak üzere kimse masaya oturmaz.

Önce satranç tahtası üzerindeki taşları kısaca anımsayalım: Şah, yalnızca kendi etrafındaki karelerde hareket edebilir, korumasız taşları yiyebilir, kaçacak yeri kalmayınca ve “Şah ikazı” ile karşı karşıyaysa oyun biter.

Vezir tahtanın en haraketli ve güçlü taşıdır. Yani tüm icraatın başıdır. Hem Kale’nin hem de Fil’in hareketlerini yapabilir, hem çapraz hem düz gidebilir. Bir tek önünde taş olduğu zaman üzerinden aşamaz. Bir tek At’ın özelliklerini taşımaz Vezir. Atlar, bilindiği üzere “L” şeklinde, bir düz bir çapraz veya bir çapraz bir düz hareket eder ve başka hiçbir taşta olmayan özelliği de önündeki taşın üzerinden atlayabilmesidir.

Gelelim bizim tahtadaki tüm elemanları fesheden Şahımıza... Böyle bir durumda Şah tahtada tek başına olmak zorundadır. Tüm marifetlerine karşın, kendini koruyacak hiçbir taş olmadığı için daha beşinci hamleye gelmeden “mat” olmak durumundadır. Kaldı ki, kendini koruyan taş olmadığı için, karşı tarafı “mat” etmesi imkansızdır.

Ama bakanlar kurulunu, yani Atları, Filleri ve Kaleleri de “fesheder” de piyonlarla kalırsa, o zaman sonuç değişmez, kaçınılmaz son bir iki hamle gecikir. Yalnızca piyonları fesheder de diğer taşlarını (Vezir hariç elbette) tutarsa, daha geç mat olabilir, ama yine sonuç yenilgi, daha da kötüsü hüsrandır.

Ve belki de en korkuncu, tahtanın (dünyanın) neresine giderse gitsin yakalanmaktan kaçamaz. Tek kurtuluşu vardır, yenilgiyi kabul edip tahtından feragat etmek.

Tahtanın “bakanlar kurulu” eğer Filler, Kaleler ve Atlar ise, Vezir onların başbakanıdır. Piyonlar teknik olarak “taş” kabul edilmezler, ama sekizinci kareye ulaştıklarında elbette kendi dışında ve Şah dışında bir taş olmak zorundadırlar ve bu halleriyle de “bakan olma” umutları her zaman vardır.

Yani piyonlar, bir bakıma “parlamento üyesidir”ler. Bakan olma şansları vardır, ama bu çoğu kez mümkün olmaz. Bakan olurlar olmasına, ama genellikle piyonların sekizinci kareye ulaşıp da “bakan” olmalarını Şah sağlar ve bu oyun sonunda, tahtada taşlar (parlamento üyeleri ve bakanlar) azaldığında ve sekizinci yatay sütuna ulaşacak piyonun önü açıksa mümkündür.

YENİLGİ KAÇINILMAZDIR

Çemberi biraz daraltalım. Şah yalnızca başbakanı konumunda olan Vezir’inin tüm yetkilerini almış olsun. Böyle bir durumda Şah’ın bireysel gücü çok artar, ancak korunması da aynı oranda güçleşir. Rakibin Veziri, Kaleleri, Filleri ve Atları Vezir yetkisini üstlenen Şah’ı çok zor durumda bırakır ve yenilgi kaçınılmazdır. Vezir yetkileriyde donanmış Şah’a diğer taşları ve piyonları yardımcı olmaya çalışsa da, en basit aritmetik kuralı uygulanır da rakip taş değişme işlemine girişirse, Vezir yetkisini de üstlenmiş Şah için yapacak fazla bir şey yoktur.

Bu, yalnızca Vezir’in tüm yetkilerini üstlenmesi halinde Şah’ın başına gelecek olandır. Diğer taşları, yani Bakanlar Kurulu’nu feshetmesi halinde durum komediye, parlamentoyu, yani piyonları da feshetmesi ve tüm yetkileri üstlenmesi durumunda da kaosa dönüşür.

Şurası unutulmamalıdır ki, Vezirinin tüm yetkilerini alan bir Şah için artık Vezir koruması yoktur. Rakip, en azından bir “Şah” öndedir (kendisi Vezir görevini gördüğü için, bir taş eksik duruma düşmüştür).

Kuşkusuz böyle bir oyun pratikte mümkün değildir. Herşeyden önce karşı tarafın taşlarıyla eşitsizlik söz konusudur. Oyun kuralları allak bullak olacağı için de “fesih” tarafı mutlak yenilgi ile karşı karşıyadır.

Ama asıl ilginç olan yenilgi de değildir, çünkü yenilgi kaçınılmazdır. İlginç olan, bu yenilgiyi geciktirmek için Vezir yetkisindeki Şah elindeki hemen tüm taşları feda etmek zorunda kalacaktır. Ta ki, tahtada tek başına kalıncaya dek...

Kaçınılmaz son budur.

DÜNYA TARİHİNDE DE GÖRÜLMEDİ

Bu durumda rakip klasik satranç açılışlarına başvurmayacak, kendisi yeni bir yöntem geliştirecektir elbette ve bu yöntem öylesine acımasız ve can alıcı olacaktır ki, Vezir-Şah, belirttiğim gibi tüm taşlarını feda etse de kurtulamayacaktır (eğer her şeyi feshetmemişse).

Yine de şu noktayı göz ardı etmemek gerek: Böyle absürd bir satranç oyuncu asla gerçekleşemez. Zaten adı da satranç olmaz, kelimenin tam anlamıyla kaos oyunu olur.

Guatemalalı yazar Miguel Asturias, Yeşil Papa adlı romanında kahramanı Chippo için şu sözleri söyler (aklımda kaldığı kadarıyla): “Her insan çevresiyle birlikte ses verir, her insan çevresiyle güçlü olur... (M.Asturias, Yeşil Papa, Cem Yayınevi, Çev: Cemal Süreya).

Sonuçta, satranca gönül vermiş biri olarak “tanrı beni böyle bir tahtanın başına oturtmasın” diyebilirim. Vezirin (veya iki tarafın da Vezirinin) olmadığı bir satranç elbette mümkündür ve bazı büyük ustaların amatör rakipleriyle oynarken Vezirlerini çıkarıp da oynadıkları görülmüştür. Ama Vezirin yetkilerini üzerine almış bir Şah’a karşı oynamak herhalde satranç tarihinde de, dünya tarihinde de görülmedi.

Mümtaz İdil

5.04.2017 (A. Mümtaz İdil)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

İdam tartışmalarına hiç bu açıdan bakmadınız

Hala çözülemeyen cinayet

SMS diliyle Anna Karenina

AKP Cadı Avını Kimden Öğrendi

Tek rüzgar buradan geliyor

3. Dünya Savaşı buradan çıkmaz

Yaşantımızı "Evet" ile "Hayır" arasına sıkıştıranlara inat

KİTAPLAR SUÇ ALETİ OLURSA...

BENİ KRALDAN DAHA YETKİLİ KILIN

Referandumlardan hep bu sonuç çıkıyor

Hammurabi kanunları bile daha insaflı

Bilinmeyen Marlon Brando

İşte yine yakalandın alçak!

" Fidel Arkadaşımdı"

Türbanlılar TÜYAP'ta en çok hangi kitapları aldı

Ölüm... Seni yazmak hep bana mı düşecek

Emre Kongar'ın odasında unuttuğum mektup

Terk ettim...

İşte Gerçek Bu...

Mastroianni ve Cep Telefonu

Asrın satranç maçı Erdoğan: Beyaz, Fethullah: Siyah

Hollywood'u ilk kim boyadı

Mastroianni, Connery ve Tarık Akan

Adım adım anarşizme

Erdoğan'ın tek şansı kaldı

ABD bugüne kadar başarısız olmamıştı

Erdoğan, dimdik ayakta kalacağını sanıyordu

Erdoğan tarihe nasıl geçmek istiyor

Numan Kurtulmuş’un pervasızlığı nereden geliyor

Zarrab olayı öyle bir patlayacak ki, bazıları Nagazaki ya da Hiroşima'yı arayacak..

Soruyorum: Topyekün savaşı istiyor musunuz?

Binali Yıldırım bunalacak ve bir süre sonra istifa etmek zorunda kalacak .göreceksiniz

Günün özeti...

O ülkeyi düşük profilli başbakan yönetmişti

ABD kimin başkan olmasını istiyor

Attila Özdemiroğlu'nu yazdı.Kanser yakamıza yapıştı hep güzel insanlarımızı seçiyor

Yandaş gazetecilik tarihinin en önemli örnekleri ne zaman ortaya çıktı

Yandaşlara basın tarihi dersi

En çok satan gazetenin yazarları da bunu diyorsa bırakalım gidelim ülkeyi

Bu diktatör size çok tanıdık gelecek

Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

Marks'tan sonra en büyük beyindi

İslamiyet'teki bu 'mezhep kavgaları'yüzyıllar sürmeyecek

Tek tek avlıyorlar hepimizi

Editörden: Göreve davet ...

Kara Yorgi

Seçimin asıl galibi sosyal medyadır

Alis kâbuslar diyarında

Kadınların umutları ne zaman çiçeğe duracak

SENİ ESKİMEYEN YAŞLI ELLERİNDEN TANIDIM

Çetin Altan ' Kandırıldığını bile anlayamadan ' veda etti

On gün neredeydin be kadın!

IŞİD'i bir kenara koyun yapanı kutladığına göre...

Artık korkmuyorum Vehbi, arayabilirsin...

Dengesiz

1 Kasım kaosuna doğru adım adım

Neydi Rosenbergler olayı?

Müzik ve dans devrimdir

BİR EYLÜL SABAHIYDI ŞEYTANIN KIPIRDANMAYA BAŞLADIĞI GÜN

Anayasayı ortadan kaldırmak istiyorsunuz

Yanılıyorsun Cemil Bayık

Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...

Uğur Mumcu hiç beklemediğim bir şey yaptı

Gelen gideni aratır kuralını yaşayacağız gibi.

DARBE KELİMESİNİN İÇİNİ BOŞALTIRSANIZ, YERİNİ DEVRİM ALIR

Osmanlıcayı biz öğreniriz, siz önce Türkçe öğrenin

Rennan Pekünlü

SOSYALİST DEVLET BÖYLE OLUR İŞTE

Halit Çelenk

Unuturuz, çok çabuk unuturuz. Yeni felaketler gelinceye kadar.

Reza Zarrab kaç Faust'u zehirledi

Erdoğan; Berkin'i en azından mezarında rahat bırak

Floransa'dan İstanbul'a uzanan cinayetin içyüzü

IŞİD'ten Spartacus taktiği

Taha Akyol'un konukları bu sorulara yanıt veremiyor

Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi

Bırakın o polisler bedelini ödesin

Bazı Arkadaşlarım Kemal Kılıçdaroğlu'na bu kadar yüklendiğimi sorguluyor

Şimdi öldüm ve cennetteyim

Bizim kuşak kaybolup gitti

Başbakanlık'ı onun Kürtçe şarkılarıyla inlettik

Gece bu mevsimde karabasan gibi çökmüyor

muhalefetin aklına gelmemiş olması mümkün mü

SOMA ÖNCESİ, ÇOK ÖNCESİ BİR YAZI

BİR İNAT UĞRUNA CUMHURBAŞKANI DAYATMASI

Madımak yobazlar kadar sosyal demokratların da katliamıdır

21 Milletvekili ve BlackJack Örneği

EMine Ülker Tarhan'ın Adaylığı...

Güldal Mumcu, Uğur Mumcu , Ekmeleddin İhsanoğlu

Düzgün bir aday göster, kaybet

Bunu yazmadan edemeyeceğim.

İşler tuhaflaşıyor.

Gelelim şu bayrak indirme işine.

Yanılmışım..

Enver Aysever- Sırrı Süreyya Önder Üzerine

PİRUS ZAFERİ

UTANMADIN MI HASAN KARAKAYA?

Ali İsmail'i eve gönderen doktor hala hastalara ilaç yazıyor

BEKİR BOZDAĞ ARTIK NEMESİS'TİR GERİSİ BOŞ

'HAVA KURŞUN GİBİ AĞIR...'

İran'ın paralel devleti neler yapmıştı

Dünya ülkeleri arasında yolsuzlukta durumumuz ne

O kutunun içinde bilmek istemeyeceğiniz şeyler var

DIŞARI DEĞİL, İÇERİ BAKIN

Çarşı'ya yapmadıkları bir bu kalmıştı

Dostoyevski verdiği o sözü niye tutmadı

CHP'nin ABD seyahati geleceğini belirleyecek

Muhalefet rahatını bozmak istemiyor

AKP- Cemaat kavgası Katolik- Protestan kavgası

Eminağaoğlu'na polis tuzağı

Kiraz resmi yapıyorsan kuşlar için yapma

Haddinizi bilin. Yalakalığın sonu ayakçılıktır

İran'ı öpüp başınıza koyun

Ekim Devrimi'nden alacağınız çok ders var

O devlet başkanı Che Guevara'yı neden ziyaret etmişti

' O o..pu Cumhuriyeti başlarına yıkacağız '

Hâlâ bunlardan utanmıyorsan Koyver Türkiye'yi rahvan gitsin

SİLİVRİ ÖLÜLER EVİ

Bu Nobel ödülü muhteşem bir dönüşün habercisidir

Devlet sanatçısı bal gibi olur

O kadar çok kendinde çoğaldın ki...

DERSİM VALİSİ KİM OLUR DERSİNİZ?

Çarşı o maçta hangi sloganı atardı

Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz

Ali İsmail'in annesi: Utana utana yaşasınlar..

Türkiye yeni bir parti ile Suriye oyununa dahil edilir mi ?

Ulusal Kanal ve Halk tv'ye bu filmleri öneriyorum

AKP TRAMVAYDAN İNDİ, MUHALEFET TREN İSTASYONUNDA TRAMVAY BEKLİYOR

Hangi partilerin karnesinde koca bir sıfır var

Ali'yi bir avukat ordusu savunmalı, yoksa...

İspanya İç savaşı ile Gezi direnişinin ne ilişkisi var

Erdoğan'ın Çapı Yetmedi: Konu Mısır...

İşte bu dönemin unutulmayacak isimleri

Bundan sonra Tarhan değil CHP düşünsün

Duran adamlar akil adamları geçti

AKP bundan sonra ne yapacak

Günü kurtarabilirsin yarını asla

Şapkadan hangi renk tavşan çıkacak?

Masaya biranın dökülüşünü koydu

Sözün Bittiği Yer: Suriye'de şehit olan Türkler var"

Filmci Genel Kurmay Başkanımız

Gündem Değiştirmek için , Bu kadar da aşağılara inilir mi?

CHP'ye biraz anarşizm lazım

Murat Bardakçı Eyfel'i yıkıp avm yapar mı ?

Doğru dürüst yanıt verin Sayın Vali

YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ YERDE OLMAK

ABD' DEN EN SERT FIRÇA

Bu karar Fazıl Say'ın susturulmasıdır

Akil adamlar Erdoğan'ın Goebbelsler'i mi

Akil değil sakil adamlar

LEONARDO DA VİNCİ DÖNEMİ BİTTİ...

Dört Bir Taraf müzikten ne anlar

BÖYLE BİR SAHAF VAR MI SİZDE?

ATA SOYER...

Yazar olmak isteyenler bu yazıyı okusun

' ŞEYTAN DÜN BURADAYDI '

HASAN PAŞA KÜTÜPHANESİ

HESAPLAŞMA...

Merhaba...