03 Eylül 2014, Çarşamba Arşiv    İletişim    Favorilere Ekle
Gazeteci isen boyun eğmeyeceksin;
Boyun eğiyor isen gazeteciyim demeyeceksin ...
Son Dakika
 
Gaziantep Efsaneleri: Hacıbaba Aşık Olmuş ! 20 Agustos 2009
14:00
 
 
» GÜNCEL Yorum Yaz   |   Yazdır   |   
 

Efsane kahramanının keramet sebebiyle dilediği kılığa girebildiği bir başka Gaziantep efsanesi de bir başka ermiş kişi için , Hacı baba için anlatılan efsanedir. Gaziantep halkının adak ve ziyaret yeri olarak da gittiği, Hacı Baba semtinde bir türbesi bulunan Hacı Baba (9) ile ilgili efsaneye göre de Hacı Baba çirkin, üstü başı yırtık bir kişi iken bir pencerede görerek aşık olduğu kızın kendisiyle alay etmesi üzerine keramet göstererek, önce kentin sönen ışıklarını ağzından çıkan bir kıvılcımla yakar, sonra da silkinerek çok yakışıklı bir delikanlıya dönüşür.

Gaziantep'te hayvanlar için anlatılan efsanelerde görülen şekil değiştirme şu sebeplerle gerçekleşmektedir:

A. Kötü huylar (yalan ve hile)
B. Utanılacak veya güç bir durumdan kurtulma.

A. Kötü Huylar: Bu efsanelerde efsanedeki hayvan vaktiyle insandır ve kötü bir davranışı üzerine hayvana dönüştürülerek cezalandırılır. Biçim ve özelliğinde o kötü huyunu çağrıştıracak bir hususiyet taşır.

Şempanze
a. Şempanze vaktiyle boyacılık eden bir insandır.
b. Yalan söylediği için Allah'ın öfkesine uğrayıp şadıya (şempanzeye) dönüşür.
c. Bu arada kırmızı boyalı elini arkasına sürdüğü için arkası o rengi alır.

Kaplumbağa (tosbağa)
a. Kaplumbağa Arasa' da alım satımda çalışmaktadır.
b. Tahıl ölçerken hile yaptığı için ölçeği başına geçmiş ve kaplumbağaya dönüşmüştür.

Kaplumbağa ile ilgili olarak Kahramanaraşlı bir hanımdan dinlediğim bir efsane şöyledir : Kaplumbağa vaktiyle genç bir gelinmiş. Bu gelinin hırsızlık yapmak gibi kötü bir huyu varmış. Bir gün evden hırsızlayıp çalmak için çelikle buğday ölçüyormuş. O esnada kayın pederi görmüş. Gelin çok utanmış. Utancından ve saklanma isteğinden çeliği başına geçirmiş ve kaplumbağaya dönüşmüş. (12)Efsanenin Gaziantep ve Kahraman Maraş varyantlarında kötü bir huy dolayısıyla cezalandırılma söz konusudur. Her iki varyantta da kaplumbağanın şekline uygun olarak bir ölçü aletiyle yapılan eylem söz konusudur.

Keklik
a. Kafirlerin elinden kaçarak bir kavağa saklanan Hz. Ali'yi keklik görerek haber verir.
b. Kafirler Hz. Ali'yi bulup yaralarlar, keklik de kanından içer.
c. Allah, bir insan olan kekliği kuşa çevirerek cezalandırır. Cezalandırılma sebebiyle kuşa dönüştürülmede genel olarak kuşlar daha az, diğer hayvanlar daha fazladır. İnsan asıllı kuş efsanelerinin pek çoğunda, kuş olup uçma bir kurtuluş yolu olarak karşımıza çıkar. Belki de insan, gökleri bir uçtan bir uca fethe çıkabilen kuşlara gizliden gizliye bir imrenme duyduğu içindir.

B. Utanılacak Bir hal veya Güç Bir Durumdan Kurtulma : Bu tür efsanelerde efsane kahramanı utanç verici bir durumdan kurtulmak için şekil değiştirmeye razı olur veya zor bir durumdan bir hayvana dönüşerek kurtulur. Bu durum kimi zaman efsane kahramanının dileği sonucu gerçekleşirken kimi zaman da böyle bir dilek bulunmaz.

1- Kendi duası ile şekil değiştirme:
Ayı
a. Ayı aş ermekte olan hamile bir kurt gelini imiş.
b. Canı kebap ister, ölen bir katırın etini kebap edip yerken kayın pederi tarafından görülür.
c. Utancından hayvan olmayı diler, ayı olup dağa çıkar.

Tavşan
a. Tavşan vaktiyle eşekmiş. İnsanların elinden eziyet çektiği için "Allah'ım ne olur beni bu halden kurtar" diye dua etmiş.
b. Duası üzerine tavşana dönüştürülmüş. Kulaklarının uzunluğu ve etinin ötürüğü bundanmış.

2- Herhangi bir dilekte bulunmadan şekil değiştirme

İbibik
a. Genç bir gelin olan ibibik aynanın karşısında saçını tararken kayın pederi tarafından görülür. Çok utanır.
b. Allah da onu ibibik kuşu yapar. Başındaki kepez o tarağı imiş.

Ayı ve tavşan ile ilgili efsanelerde utanılacak durumdan veya eziyetten kurtulmak için efsane kahramanlarının şekil değiştirmek istediklerini bu dileğin gerçekleştiğini görmekteyiz. İbibik kuşu ile ilgili efsanede gelinin bir dileği olup olmadığı kayıtlı değildir. Sadece çok utandığı belirtilmektedir. Hayvanlarla ilgili şekil değiştirme motifinin söz konusu olduğu bu efsanelerde efsane kahramanı insandan hayvana dönüşürken tavşanda farklı bir durum vardır, burada hayvandan hayvana dönüşmek söz konusudur.

Gaziantep efsanelerinde gördüğümüz herhangi bir hayvana dönüşmek suretiyle gerçekleşen şekil değişiklikleri Anadolu'da ve Türk dünyasında rastladığımız benzerleriyle paralellikler gösterir. Sivas'ta taranırken kayın pederi tarafından görülen gelinin kuş olmak istemesi, Azerbaycan'da başını yıkarken kayınpederi tarafından görülen gelinin kuş veya taş olmayı istemesi örneklerinde olduğu gibi. Efsanelerdeki olaylar, aile hayatı, toplumun değer yargıları, kişilerin toplum içerisinde aldıkları rollerle ilgili önemli ipuçları taşırlar. Bunu yukarıdaki efsanelerin kimilerinde net bir şekilde görmekteyiz. Yukarıdaki ibibik kuşu ve ayı ile ilgili efsanelerde utanma üzerine şekil değiştiren taze gelinin, bu durum, yaşı ve aile içindeki rolüyle yakından bağlantılıdır. İşte efsanenin mantığı...Gaziantep efsanelerinde bir hayvana dönüşmek suretiyle görülen şekil değişiklikleri tek şekle dönüşmek şeklindedir . İncelediğim bu efsanelerde birbirine bağlı şekil değişiklikleri söz konusu değildir. Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan benim ulaşıp tespit edebildiğim efsaneler içerisinde şekil değiştirme motifine yer verenler bunlardır.

Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan daha pek çok efsane vardır. Yılan, serçe, kumru, yarasa, tavus kuşu gibi hayvanlarla ilgili olarak anlatılan bu efsaneler o hayvanların yaradılışları ve hususiyetleri bakımından açıklayıcı mahiyet taşımaktadırlar.

 
 
 
 
GaziantepHaberler.com
Yazdır   |   
 
 
Bu habere yapılan yorumlar (0) Yorum Yaz
 
 
Yorum bulunamadı !..
 
 
  WEB TV
• IŞİD'den dünyayı aya..
• Erkeklerden ' Yahhh..
• İç Çamaşırı Giymeden Sahn..
• Vedat Demircioğlu'nu..
• Adnan Hoca'nın Kedic..
 



  KÖŞE YAZILARI
Zahide UÇAR
CAMİLER IŞİD'E Mİ HİZMET EDİYOR?
Fevzi Günenç
Bir TİP Havarisi olan Hamdoş'un Acıyı Tad'a Dönüştüren Anıları:2
Prof.Dr. Levent Seçer
SÖZÜN BİTTİĞİ YER...
Doğan ÖZDİNÇ
OTOPARK-KAPALI-DÜRÜMHAN
Atilla Karaduman
Gaziantep'in Sahipleri Konukoğlu ve Nakipoğlu IŞİD İçin Niye Konuşmazs...
Ali Eralp
SON KEZ SESLENİYORUZ: ATA'MIZA, ALTI OKUMUZA SAHİP ÇIKIN
Ali Vefa Yurdal
SEN NEYİ ALKIŞLADIN DEMİRTAŞ ..!
KONUK YAZAR
Neden Yok BARIŞ ? / Arzu KÖK yazdı...
Burhan Özbey
BİR DE BİR ŞEY OLSUN ALLAH AŞKINA!
Emrah AKGÜN
HANGİ DİN?
A. Mümtaz İdil
Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi
Muzaffer'in Seçtikleri
BURÇ DEDİĞİN BÖYLE YORUMLANIR
Lale Dilligil
UNUTMADIM... UNUTAMAM... UNUTMAYACAĞIM.
Vildan Sevil
Ah İbrahim/ Kara gözlü İbrahim/ Göklerden mi geldin?/ Yıldızlardan mı?...
Orhan BAHÇIVAN
Yaşayan Çağdaş Şiir ve Bekir Karadeniz...
Nevin KOÇOĞLU
SONRA YAPILACAK TEK ŞEY VAR
Emin NERGÜZ
Biri Ahlak mı dedi ?
Nuray Çevirmen
Klahed Hamad'ın Suretinde
Sevgi DÜNDAR
GECE GÜNAHLARI
ÇAPULCU MELAHAT DİYOR Kİ
100.Yıl Parkı, Mimarlar ve Mühendis Odalarının Tavrı
Erkan Arkut
Bediüzzaman Mehdi değildir, 13. yüzyılın müceddidir
Sevilay ÇETE
SONUN BAŞINDAYIZ.. VAKİT ÇOK GEÇ..
Gölge Adam
YAŞASIN CUMHURİYET/ ARZU KÖK yazdı
İshak KONYA
İsot Tarlaları İşgal Edildiğinde
Canip DOĞUTÜRK
Ant İçme Üzerine
Erdal ELGİN
EMPERYALİZMİN ORTADOĞU POLİTİKALARI
Sibel ONBAŞIOĞLU
MİSYON VE VİZYON
Hasan Yelken
GÜZEL ATLAR DİYARI: KAPADOKYA
 

  KAPTAN  




  Anket
SİZCE CHP GENEL BAŞKANI KİM OLMALI?
 
 
 
 
   
  Döviz Kurları
IMKB 100
99.036,64
IMKB 30
DOLAR
2,1725
EURO
2,8524
 
  Linkler
• www.ulusalbakis.com
• www.hakimiyetgazetesi.com
• www.herseygaziantepicin.com
• www.zinba.net Web tasarım
Tüm linkler
 
 
  • Vefat Edenler
  • Nöbetçi Eczaneler
  • Hava Durumu
 

haberler  

  © 2011 GaziantepHaberler.com
Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden alıntı yapılamaz
Köşe yazılarının sorumluluğu yazarlarına aittir
Anasayfa    İletişim    Künye    Reklam