20 Nisan 2014, Pazar Arşiv    İletişim    Favorilere Ekle
Halka yalan söylemek suçtur...
Son Dakika
 
Gaziantep Efsaneleri: Hacıbaba Aşık Olmuş ! 20 Agustos 2009
14:00
 
 
» GÜNCEL Yorum Yaz   |   Yazdır   |   
 

Efsane kahramanının keramet sebebiyle dilediği kılığa girebildiği bir başka Gaziantep efsanesi de bir başka ermiş kişi için , Hacı baba için anlatılan efsanedir. Gaziantep halkının adak ve ziyaret yeri olarak da gittiği, Hacı Baba semtinde bir türbesi bulunan Hacı Baba (9) ile ilgili efsaneye göre de Hacı Baba çirkin, üstü başı yırtık bir kişi iken bir pencerede görerek aşık olduğu kızın kendisiyle alay etmesi üzerine keramet göstererek, önce kentin sönen ışıklarını ağzından çıkan bir kıvılcımla yakar, sonra da silkinerek çok yakışıklı bir delikanlıya dönüşür.

Gaziantep'te hayvanlar için anlatılan efsanelerde görülen şekil değiştirme şu sebeplerle gerçekleşmektedir:

A. Kötü huylar (yalan ve hile)
B. Utanılacak veya güç bir durumdan kurtulma.

A. Kötü Huylar: Bu efsanelerde efsanedeki hayvan vaktiyle insandır ve kötü bir davranışı üzerine hayvana dönüştürülerek cezalandırılır. Biçim ve özelliğinde o kötü huyunu çağrıştıracak bir hususiyet taşır.

Şempanze
a. Şempanze vaktiyle boyacılık eden bir insandır.
b. Yalan söylediği için Allah'ın öfkesine uğrayıp şadıya (şempanzeye) dönüşür.
c. Bu arada kırmızı boyalı elini arkasına sürdüğü için arkası o rengi alır.

Kaplumbağa (tosbağa)
a. Kaplumbağa Arasa' da alım satımda çalışmaktadır.
b. Tahıl ölçerken hile yaptığı için ölçeği başına geçmiş ve kaplumbağaya dönüşmüştür.

Kaplumbağa ile ilgili olarak Kahramanaraşlı bir hanımdan dinlediğim bir efsane şöyledir : Kaplumbağa vaktiyle genç bir gelinmiş. Bu gelinin hırsızlık yapmak gibi kötü bir huyu varmış. Bir gün evden hırsızlayıp çalmak için çelikle buğday ölçüyormuş. O esnada kayın pederi görmüş. Gelin çok utanmış. Utancından ve saklanma isteğinden çeliği başına geçirmiş ve kaplumbağaya dönüşmüş. (12)Efsanenin Gaziantep ve Kahraman Maraş varyantlarında kötü bir huy dolayısıyla cezalandırılma söz konusudur. Her iki varyantta da kaplumbağanın şekline uygun olarak bir ölçü aletiyle yapılan eylem söz konusudur.

Keklik
a. Kafirlerin elinden kaçarak bir kavağa saklanan Hz. Ali'yi keklik görerek haber verir.
b. Kafirler Hz. Ali'yi bulup yaralarlar, keklik de kanından içer.
c. Allah, bir insan olan kekliği kuşa çevirerek cezalandırır. Cezalandırılma sebebiyle kuşa dönüştürülmede genel olarak kuşlar daha az, diğer hayvanlar daha fazladır. İnsan asıllı kuş efsanelerinin pek çoğunda, kuş olup uçma bir kurtuluş yolu olarak karşımıza çıkar. Belki de insan, gökleri bir uçtan bir uca fethe çıkabilen kuşlara gizliden gizliye bir imrenme duyduğu içindir.

B. Utanılacak Bir hal veya Güç Bir Durumdan Kurtulma : Bu tür efsanelerde efsane kahramanı utanç verici bir durumdan kurtulmak için şekil değiştirmeye razı olur veya zor bir durumdan bir hayvana dönüşerek kurtulur. Bu durum kimi zaman efsane kahramanının dileği sonucu gerçekleşirken kimi zaman da böyle bir dilek bulunmaz.

1- Kendi duası ile şekil değiştirme:
Ayı
a. Ayı aş ermekte olan hamile bir kurt gelini imiş.
b. Canı kebap ister, ölen bir katırın etini kebap edip yerken kayın pederi tarafından görülür.
c. Utancından hayvan olmayı diler, ayı olup dağa çıkar.

Tavşan
a. Tavşan vaktiyle eşekmiş. İnsanların elinden eziyet çektiği için "Allah'ım ne olur beni bu halden kurtar" diye dua etmiş.
b. Duası üzerine tavşana dönüştürülmüş. Kulaklarının uzunluğu ve etinin ötürüğü bundanmış.

2- Herhangi bir dilekte bulunmadan şekil değiştirme

İbibik
a. Genç bir gelin olan ibibik aynanın karşısında saçını tararken kayın pederi tarafından görülür. Çok utanır.
b. Allah da onu ibibik kuşu yapar. Başındaki kepez o tarağı imiş.

Ayı ve tavşan ile ilgili efsanelerde utanılacak durumdan veya eziyetten kurtulmak için efsane kahramanlarının şekil değiştirmek istediklerini bu dileğin gerçekleştiğini görmekteyiz. İbibik kuşu ile ilgili efsanede gelinin bir dileği olup olmadığı kayıtlı değildir. Sadece çok utandığı belirtilmektedir. Hayvanlarla ilgili şekil değiştirme motifinin söz konusu olduğu bu efsanelerde efsane kahramanı insandan hayvana dönüşürken tavşanda farklı bir durum vardır, burada hayvandan hayvana dönüşmek söz konusudur.

Gaziantep efsanelerinde gördüğümüz herhangi bir hayvana dönüşmek suretiyle gerçekleşen şekil değişiklikleri Anadolu'da ve Türk dünyasında rastladığımız benzerleriyle paralellikler gösterir. Sivas'ta taranırken kayın pederi tarafından görülen gelinin kuş olmak istemesi, Azerbaycan'da başını yıkarken kayınpederi tarafından görülen gelinin kuş veya taş olmayı istemesi örneklerinde olduğu gibi. Efsanelerdeki olaylar, aile hayatı, toplumun değer yargıları, kişilerin toplum içerisinde aldıkları rollerle ilgili önemli ipuçları taşırlar. Bunu yukarıdaki efsanelerin kimilerinde net bir şekilde görmekteyiz. Yukarıdaki ibibik kuşu ve ayı ile ilgili efsanelerde utanma üzerine şekil değiştiren taze gelinin, bu durum, yaşı ve aile içindeki rolüyle yakından bağlantılıdır. İşte efsanenin mantığı...Gaziantep efsanelerinde bir hayvana dönüşmek suretiyle görülen şekil değişiklikleri tek şekle dönüşmek şeklindedir . İncelediğim bu efsanelerde birbirine bağlı şekil değişiklikleri söz konusu değildir. Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan benim ulaşıp tespit edebildiğim efsaneler içerisinde şekil değiştirme motifine yer verenler bunlardır.

Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan daha pek çok efsane vardır. Yılan, serçe, kumru, yarasa, tavus kuşu gibi hayvanlarla ilgili olarak anlatılan bu efsaneler o hayvanların yaradılışları ve hususiyetleri bakımından açıklayıcı mahiyet taşımaktadırlar.

 
 
 
 
GaziantepHaberler.com 1139 defa okundu
Yazdır   |   
 
 
Bu habere yapılan yorumlar (0) Yorum Yaz
 
 
Yorum bulunamadı !..
 
  WEB TV
• geldiği gibi halvete gird..
• Hüseyin Çelik Kargaları G..
• Rezalet Yüzyıl Son Dem
• İşte AKP'nin Seçim Ş..
• Ali İsmail Korkmaz'ı..
 
  KÖŞE YAZILARI
Muzaffer'in Seçtikleri
EŞEKLERE VERİLEN DİPLOMA
Doğan ÖZDİNÇ
Fatma Şahin ve MXXVII
Ali Eralp
SOL ELİM, ACEMİ ELİM SÖYLE,İKTİDAR OLMAK YILDIZLARDAN DAHA MI IRAK?
Zahide UÇAR
BÜYÜK KUMPASA DOĞRU
Turgay OLCAYTO
Solcu olmak, ateist olmak
Burhan Özbey
DİZİLER ACI GERÇEKLERİN ÖNÜNE GEÇMİŞ
Atilla Karaduman
Yılanların , akreplerin , çıyanların memleketi olsun burası...
Erkan Arkut
Türkiye güçlü olmalı...
Bahattin Gülyuva
Ne berbat iş bu usta!
Nuray Çevirmen
ÖLÜMDEN ÖNCEKİ CEHENNEM
A. Mümtaz İdil
Yanılmışım..
KONUK YAZAR
II. Ankara Savaşı - Ahmet Onur KOÇOĞLU
Sevilay ÇETE
SONUN BAŞINDAYIZ.. VAKİT ÇOK GEÇ..
Prof.Dr. Levent Seçer
ATATÜRK VE CUMHURİYETE SAHİP ÇIKMAK...
Vildan Sevil
Yerel Seçimlere Beş Kala... Çuvaldızı Kendimize, İğneyi Başkasına
Jan PAÇAL
Mülksüzlük adaletin temelidir kardeş...
Nevin KOÇOĞLU
8 MART GELİYOR, SUSMA!
Emrah AKGÜN
BU CHP'NİN SON ŞANSIDIR
KAPTAN
KABAK
Nur Okutmuş
BB.Erdoğan: İçerde suçsuz yatan varsa hemen çıkarsana !
Orhan BAHÇIVAN
Songül Dündar Öğretmen-Yazar
Fevzi Günenç
VAHİTTİN BOZGEYİK 2013 ŞİİR YARIŞMASI SONUÇLARI
Gölge Adam
YAŞASIN CUMHURİYET/ ARZU KÖK yazdı
Lale Dilligil
"TUTKUYLA YAŞAMAK"... EVET!
Dr. Hasan Vasfi Altay
AKP'NİN AHMET KAYA'SI
Emin NERGÜZ
HAYDİ KIZLAR KOCA’YA!!!
İshak KONYA
İsot Tarlaları İşgal Edildiğinde
Canip DOĞUTÜRK
Ant İçme Üzerine
Ali Ziya ÇAMUR
AYAKLAR BAŞLAR MESELESİ
Erdal ELGİN
EMPERYALİZMİN ORTADOĞU POLİTİKALARI
Sibel ONBAŞIOĞLU
MİSYON VE VİZYON
 

  KAPTAN  


  Anket
AKP'nin Gaziantep'teki Başarısının Nedeni Nedir?
 
 
   
  Döviz Kurları
IMKB 100
90.046,03
IMKB 30
DOLAR
2,1302
EURO
2,9451
 
  Linkler
• facebook
• google.com
• twitter.com
• www.alexa.com
• www.baidu.com
• www.canliskor.com
• www.ulusalbakis.com
• www.yandex.com.tr
• www.youtube.com
• amazon.com
• haberdasgazete.com
• www.gaziantephaberler.com
• www.haberx.com
• www.hakimiyetgazetesi.com
• www.herseygaziantepicin.com
Tüm linkler
 
 
  • Vefat Edenler
  • Nöbetçi Eczaneler
  • Hava Durumu
 

haberler  

  © 2011 GaziantepHaberler.com
Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden alıntı yapılamaz
Köşe yazılarının sorumluluğu yazarlarına aittir
Anasayfa    İletişim    Künye    Reklam