23 Kasım 2014, Pazar Arşiv    İletişim    Favorilere Ekle
Gazeteci isen boyun eğmeyeceksin;
Boyun eğiyor isen gazeteciyim demeyeceksin ...
Son Dakika
 
Gaziantep Efsaneleri: Hacıbaba Aşık Olmuş ! 20 Agustos 2009
14:00
 
 
» GÜNCEL Yorum Yaz   |   Yazdır   |   
 

Efsane kahramanının keramet sebebiyle dilediği kılığa girebildiği bir başka Gaziantep efsanesi de bir başka ermiş kişi için , Hacı baba için anlatılan efsanedir. Gaziantep halkının adak ve ziyaret yeri olarak da gittiği, Hacı Baba semtinde bir türbesi bulunan Hacı Baba (9) ile ilgili efsaneye göre de Hacı Baba çirkin, üstü başı yırtık bir kişi iken bir pencerede görerek aşık olduğu kızın kendisiyle alay etmesi üzerine keramet göstererek, önce kentin sönen ışıklarını ağzından çıkan bir kıvılcımla yakar, sonra da silkinerek çok yakışıklı bir delikanlıya dönüşür.

Gaziantep'te hayvanlar için anlatılan efsanelerde görülen şekil değiştirme şu sebeplerle gerçekleşmektedir:

A. Kötü huylar (yalan ve hile)
B. Utanılacak veya güç bir durumdan kurtulma.

A. Kötü Huylar: Bu efsanelerde efsanedeki hayvan vaktiyle insandır ve kötü bir davranışı üzerine hayvana dönüştürülerek cezalandırılır. Biçim ve özelliğinde o kötü huyunu çağrıştıracak bir hususiyet taşır.

Şempanze
a. Şempanze vaktiyle boyacılık eden bir insandır.
b. Yalan söylediği için Allah'ın öfkesine uğrayıp şadıya (şempanzeye) dönüşür.
c. Bu arada kırmızı boyalı elini arkasına sürdüğü için arkası o rengi alır.

Kaplumbağa (tosbağa)
a. Kaplumbağa Arasa' da alım satımda çalışmaktadır.
b. Tahıl ölçerken hile yaptığı için ölçeği başına geçmiş ve kaplumbağaya dönüşmüştür.

Kaplumbağa ile ilgili olarak Kahramanaraşlı bir hanımdan dinlediğim bir efsane şöyledir : Kaplumbağa vaktiyle genç bir gelinmiş. Bu gelinin hırsızlık yapmak gibi kötü bir huyu varmış. Bir gün evden hırsızlayıp çalmak için çelikle buğday ölçüyormuş. O esnada kayın pederi görmüş. Gelin çok utanmış. Utancından ve saklanma isteğinden çeliği başına geçirmiş ve kaplumbağaya dönüşmüş. (12)Efsanenin Gaziantep ve Kahraman Maraş varyantlarında kötü bir huy dolayısıyla cezalandırılma söz konusudur. Her iki varyantta da kaplumbağanın şekline uygun olarak bir ölçü aletiyle yapılan eylem söz konusudur.

Keklik
a. Kafirlerin elinden kaçarak bir kavağa saklanan Hz. Ali'yi keklik görerek haber verir.
b. Kafirler Hz. Ali'yi bulup yaralarlar, keklik de kanından içer.
c. Allah, bir insan olan kekliği kuşa çevirerek cezalandırır. Cezalandırılma sebebiyle kuşa dönüştürülmede genel olarak kuşlar daha az, diğer hayvanlar daha fazladır. İnsan asıllı kuş efsanelerinin pek çoğunda, kuş olup uçma bir kurtuluş yolu olarak karşımıza çıkar. Belki de insan, gökleri bir uçtan bir uca fethe çıkabilen kuşlara gizliden gizliye bir imrenme duyduğu içindir.

B. Utanılacak Bir hal veya Güç Bir Durumdan Kurtulma : Bu tür efsanelerde efsane kahramanı utanç verici bir durumdan kurtulmak için şekil değiştirmeye razı olur veya zor bir durumdan bir hayvana dönüşerek kurtulur. Bu durum kimi zaman efsane kahramanının dileği sonucu gerçekleşirken kimi zaman da böyle bir dilek bulunmaz.

1- Kendi duası ile şekil değiştirme:
Ayı
a. Ayı aş ermekte olan hamile bir kurt gelini imiş.
b. Canı kebap ister, ölen bir katırın etini kebap edip yerken kayın pederi tarafından görülür.
c. Utancından hayvan olmayı diler, ayı olup dağa çıkar.

Tavşan
a. Tavşan vaktiyle eşekmiş. İnsanların elinden eziyet çektiği için "Allah'ım ne olur beni bu halden kurtar" diye dua etmiş.
b. Duası üzerine tavşana dönüştürülmüş. Kulaklarının uzunluğu ve etinin ötürüğü bundanmış.

2- Herhangi bir dilekte bulunmadan şekil değiştirme

İbibik
a. Genç bir gelin olan ibibik aynanın karşısında saçını tararken kayın pederi tarafından görülür. Çok utanır.
b. Allah da onu ibibik kuşu yapar. Başındaki kepez o tarağı imiş.

Ayı ve tavşan ile ilgili efsanelerde utanılacak durumdan veya eziyetten kurtulmak için efsane kahramanlarının şekil değiştirmek istediklerini bu dileğin gerçekleştiğini görmekteyiz. İbibik kuşu ile ilgili efsanede gelinin bir dileği olup olmadığı kayıtlı değildir. Sadece çok utandığı belirtilmektedir. Hayvanlarla ilgili şekil değiştirme motifinin söz konusu olduğu bu efsanelerde efsane kahramanı insandan hayvana dönüşürken tavşanda farklı bir durum vardır, burada hayvandan hayvana dönüşmek söz konusudur.

Gaziantep efsanelerinde gördüğümüz herhangi bir hayvana dönüşmek suretiyle gerçekleşen şekil değişiklikleri Anadolu'da ve Türk dünyasında rastladığımız benzerleriyle paralellikler gösterir. Sivas'ta taranırken kayın pederi tarafından görülen gelinin kuş olmak istemesi, Azerbaycan'da başını yıkarken kayınpederi tarafından görülen gelinin kuş veya taş olmayı istemesi örneklerinde olduğu gibi. Efsanelerdeki olaylar, aile hayatı, toplumun değer yargıları, kişilerin toplum içerisinde aldıkları rollerle ilgili önemli ipuçları taşırlar. Bunu yukarıdaki efsanelerin kimilerinde net bir şekilde görmekteyiz. Yukarıdaki ibibik kuşu ve ayı ile ilgili efsanelerde utanma üzerine şekil değiştiren taze gelinin, bu durum, yaşı ve aile içindeki rolüyle yakından bağlantılıdır. İşte efsanenin mantığı...Gaziantep efsanelerinde bir hayvana dönüşmek suretiyle görülen şekil değişiklikleri tek şekle dönüşmek şeklindedir . İncelediğim bu efsanelerde birbirine bağlı şekil değişiklikleri söz konusu değildir. Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan benim ulaşıp tespit edebildiğim efsaneler içerisinde şekil değiştirme motifine yer verenler bunlardır.

Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan daha pek çok efsane vardır. Yılan, serçe, kumru, yarasa, tavus kuşu gibi hayvanlarla ilgili olarak anlatılan bu efsaneler o hayvanların yaradılışları ve hususiyetleri bakımından açıklayıcı mahiyet taşımaktadırlar.

 
 
 
 
GaziantepHaberler.com
Yazdır   |   
 
 
Bu habere yapılan yorumlar (0) Yorum Yaz
 
 
Yorum bulunamadı !..
 
  WEB TV
• IŞİD'den dünyayı aya..
• Erkeklerden ' Yahhh..
• İç Çamaşırı Giymeden Sahn..
• Vedat Demircioğlu'nu..
• Adnan Hoca'nın Kedic..
 
  KÖŞE YAZILARI
Muzaffer'in Seçtikleri
ATATÜRK DENİZİNDEN BİRKAÇ DAMLA......
Burhan Özbey
CAHİL VE KİTAPSIZ DİKTATÖRLER
Fevzi Günenç
Ankaralı Yıllarım: (2) ' Burada her gazeteyi bir kişi çıkartır.
Şahin ATEŞOĞLU
TAHMAZOĞLU BAŞKAN...ATMA BRE...
Nuray Çevirmen
Annemin Şarkısı /Annemin Yarası
Ali Eralp
FİDANLAR ÖLDÜRÜLÜRKEN, AYDINLAR CAYIR CAYIR YAKILIRKEN NEDEN HİÇ SESİNİZ ÇI...
Zahide UÇAR
Cahil Yalancı Dolmalar...
A. Mümtaz İdil
Rennan Pekünlü
Atilla Karaduman
Gaziantep'in ' Önemli Şahsiyetleri" Y MİŞ !
Emrah AKGÜN
MY NAME İS DAVUT... DAVUTOGLU
Adil OKAY
' ÖLÜM VARDİYASI' VE 'KARAELMAS PUSUDA'
Muazzez ARIK
Gerçek Sevgiyi Biliyor Musunuz?
Vildan Sevil
' ÖLMEZ AĞAÇ' ın Katli... Yırca, Yırcalılar...
Erkan Arkut
Derin dünya devletinin Türkiye'yi parçalama planı
Nevin KOÇOĞLU
2300 YIL ÖNCESİNE TOPUK BASMAK
Ali Vefa Yurdal
CHP GAZİANTEP ; 29 EKİM CUMHURİYET FİYASKOSU
KONUK YAZAR
YAŞASIN CUMHURİYET / Arzu KÖK
Lale Dilligil
MAVİ, MAVİ, MASMAVİ...:)))))
Orhan BAHÇIVAN
Şiirde Benzek »Nazire« Dediğimiz Tür.
Prof.Dr. Levent Seçer
KARANLIK SİYASET...
Doğan ÖZDİNÇ
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNE SORU-YORUM
Jan PAÇAL
LAF BEBELERİ
Emin NERGÜZ
Biri Ahlak mı dedi ?
ÇAPULCU MELAHAT DİYOR Kİ
100.Yıl Parkı, Mimarlar ve Mühendis Odalarının Tavrı
Sevilay ÇETE
SONUN BAŞINDAYIZ.. VAKİT ÇOK GEÇ..
Gölge Adam
YAŞASIN CUMHURİYET/ ARZU KÖK yazdı
Hasan Yelken
GÜZEL ATLAR DİYARI: KAPADOKYA
 

  KAPTAN  



  Anket
Fatma Şahin'i Başarılı Buluyor musunuz?
 
 
   
  Döviz Kurları
IMKB 100
102.879,44
IMKB 30
DOLAR
2,2218
EURO
2,7538
 
  Linkler
• www.ulusalbakis.com
• www.hakimiyetgazetesi.com
• www.herseygaziantepicin.com
Tüm linkler
 
 
  • Vefat Edenler
  • Nöbetçi Eczaneler
  • Hava Durumu
 

haberler  

  © 2011 GaziantepHaberler.com
Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden alıntı yapılamaz
Köşe yazılarının sorumluluğu yazarlarına aittir
Anasayfa    İletişim    Künye    Reklam