29 Mayıs 2015, Cuma Arşiv    İletişim    Favorilere Ekle
Gazeteci isen boyun eğmeyeceksin;
Boyun eğiyor isen gazeteciyim demeyeceksin ...
Son Dakika • Gaziantep'in Değerlerinden di: Birol Güngör'ü Kaybettik...         • Çamlıca Konutları' nda Neler Dönüyor?         • HDPliler AKP'nin Ruhu İçin ' Lokma ' Döktü         • Motosikletle geldi, bıçakladı, kaçtı         
 
Gaziantep Efsaneleri: Hacıbaba Aşık Olmuş ! 20 Agustos 2009
14:00
 
 
» GÜNCEL Yorum Yaz   |   Yazdır   |   
 

Efsane kahramanının keramet sebebiyle dilediği kılığa girebildiği bir başka Gaziantep efsanesi de bir başka ermiş kişi için , Hacı baba için anlatılan efsanedir. Gaziantep halkının adak ve ziyaret yeri olarak da gittiği, Hacı Baba semtinde bir türbesi bulunan Hacı Baba (9) ile ilgili efsaneye göre de Hacı Baba çirkin, üstü başı yırtık bir kişi iken bir pencerede görerek aşık olduğu kızın kendisiyle alay etmesi üzerine keramet göstererek, önce kentin sönen ışıklarını ağzından çıkan bir kıvılcımla yakar, sonra da silkinerek çok yakışıklı bir delikanlıya dönüşür.

Gaziantep'te hayvanlar için anlatılan efsanelerde görülen şekil değiştirme şu sebeplerle gerçekleşmektedir:

A. Kötü huylar (yalan ve hile)
B. Utanılacak veya güç bir durumdan kurtulma.

A. Kötü Huylar: Bu efsanelerde efsanedeki hayvan vaktiyle insandır ve kötü bir davranışı üzerine hayvana dönüştürülerek cezalandırılır. Biçim ve özelliğinde o kötü huyunu çağrıştıracak bir hususiyet taşır.

Şempanze
a. Şempanze vaktiyle boyacılık eden bir insandır.
b. Yalan söylediği için Allah'ın öfkesine uğrayıp şadıya (şempanzeye) dönüşür.
c. Bu arada kırmızı boyalı elini arkasına sürdüğü için arkası o rengi alır.

Kaplumbağa (tosbağa)
a. Kaplumbağa Arasa' da alım satımda çalışmaktadır.
b. Tahıl ölçerken hile yaptığı için ölçeği başına geçmiş ve kaplumbağaya dönüşmüştür.

Kaplumbağa ile ilgili olarak Kahramanaraşlı bir hanımdan dinlediğim bir efsane şöyledir : Kaplumbağa vaktiyle genç bir gelinmiş. Bu gelinin hırsızlık yapmak gibi kötü bir huyu varmış. Bir gün evden hırsızlayıp çalmak için çelikle buğday ölçüyormuş. O esnada kayın pederi görmüş. Gelin çok utanmış. Utancından ve saklanma isteğinden çeliği başına geçirmiş ve kaplumbağaya dönüşmüş. (12)Efsanenin Gaziantep ve Kahraman Maraş varyantlarında kötü bir huy dolayısıyla cezalandırılma söz konusudur. Her iki varyantta da kaplumbağanın şekline uygun olarak bir ölçü aletiyle yapılan eylem söz konusudur.

Keklik
a. Kafirlerin elinden kaçarak bir kavağa saklanan Hz. Ali'yi keklik görerek haber verir.
b. Kafirler Hz. Ali'yi bulup yaralarlar, keklik de kanından içer.
c. Allah, bir insan olan kekliği kuşa çevirerek cezalandırır. Cezalandırılma sebebiyle kuşa dönüştürülmede genel olarak kuşlar daha az, diğer hayvanlar daha fazladır. İnsan asıllı kuş efsanelerinin pek çoğunda, kuş olup uçma bir kurtuluş yolu olarak karşımıza çıkar. Belki de insan, gökleri bir uçtan bir uca fethe çıkabilen kuşlara gizliden gizliye bir imrenme duyduğu içindir.

B. Utanılacak Bir hal veya Güç Bir Durumdan Kurtulma : Bu tür efsanelerde efsane kahramanı utanç verici bir durumdan kurtulmak için şekil değiştirmeye razı olur veya zor bir durumdan bir hayvana dönüşerek kurtulur. Bu durum kimi zaman efsane kahramanının dileği sonucu gerçekleşirken kimi zaman da böyle bir dilek bulunmaz.

1- Kendi duası ile şekil değiştirme:
Ayı
a. Ayı aş ermekte olan hamile bir kurt gelini imiş.
b. Canı kebap ister, ölen bir katırın etini kebap edip yerken kayın pederi tarafından görülür.
c. Utancından hayvan olmayı diler, ayı olup dağa çıkar.

Tavşan
a. Tavşan vaktiyle eşekmiş. İnsanların elinden eziyet çektiği için "Allah'ım ne olur beni bu halden kurtar" diye dua etmiş.
b. Duası üzerine tavşana dönüştürülmüş. Kulaklarının uzunluğu ve etinin ötürüğü bundanmış.

2- Herhangi bir dilekte bulunmadan şekil değiştirme

İbibik
a. Genç bir gelin olan ibibik aynanın karşısında saçını tararken kayın pederi tarafından görülür. Çok utanır.
b. Allah da onu ibibik kuşu yapar. Başındaki kepez o tarağı imiş.

Ayı ve tavşan ile ilgili efsanelerde utanılacak durumdan veya eziyetten kurtulmak için efsane kahramanlarının şekil değiştirmek istediklerini bu dileğin gerçekleştiğini görmekteyiz. İbibik kuşu ile ilgili efsanede gelinin bir dileği olup olmadığı kayıtlı değildir. Sadece çok utandığı belirtilmektedir. Hayvanlarla ilgili şekil değiştirme motifinin söz konusu olduğu bu efsanelerde efsane kahramanı insandan hayvana dönüşürken tavşanda farklı bir durum vardır, burada hayvandan hayvana dönüşmek söz konusudur.

Gaziantep efsanelerinde gördüğümüz herhangi bir hayvana dönüşmek suretiyle gerçekleşen şekil değişiklikleri Anadolu'da ve Türk dünyasında rastladığımız benzerleriyle paralellikler gösterir. Sivas'ta taranırken kayın pederi tarafından görülen gelinin kuş olmak istemesi, Azerbaycan'da başını yıkarken kayınpederi tarafından görülen gelinin kuş veya taş olmayı istemesi örneklerinde olduğu gibi. Efsanelerdeki olaylar, aile hayatı, toplumun değer yargıları, kişilerin toplum içerisinde aldıkları rollerle ilgili önemli ipuçları taşırlar. Bunu yukarıdaki efsanelerin kimilerinde net bir şekilde görmekteyiz. Yukarıdaki ibibik kuşu ve ayı ile ilgili efsanelerde utanma üzerine şekil değiştiren taze gelinin, bu durum, yaşı ve aile içindeki rolüyle yakından bağlantılıdır. İşte efsanenin mantığı...Gaziantep efsanelerinde bir hayvana dönüşmek suretiyle görülen şekil değişiklikleri tek şekle dönüşmek şeklindedir . İncelediğim bu efsanelerde birbirine bağlı şekil değişiklikleri söz konusu değildir. Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan benim ulaşıp tespit edebildiğim efsaneler içerisinde şekil değiştirme motifine yer verenler bunlardır.

Gaziantep'te hayvanlarla ilgili olarak anlatılan daha pek çok efsane vardır. Yılan, serçe, kumru, yarasa, tavus kuşu gibi hayvanlarla ilgili olarak anlatılan bu efsaneler o hayvanların yaradılışları ve hususiyetleri bakımından açıklayıcı mahiyet taşımaktadırlar.

 
 
 
 
GaziantepHaberler.com
Yazdır   |   
 
 
Bu habere yapılan yorumlar (0) Yorum Yaz
 
 
Yorum bulunamadı !..
 
  WEB TV
• betterFLY ekibi,Fatma Şah..
• Şahin Ateşoğlu Sordu Fatm..
• Fatma Şahin Ne Demişti
• Kırkayak Parkıma Dokunma
• ANTEP UYUMA! ÖZGECAN'..
 
  KÖŞE YAZILARI
Burhan Özbey
İBADETLE DEĞİL İNFAKLA ADAM OLUNUR...
Arzu KÖK
Gençler Neden Mutsuz Acaba?
A. Mümtaz İdil
Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...
Murad DEMİRKOL
Beyaz Leblebi...
Fevzi Günenç
' Cehalet aklım uçurdu '
Erkan Arkut
Başkanlık sistemi dünyanın başına bela olmuş bir sistemdir!
Ayfer Tuzcu Ünsal
Un bitti, Din bitti!
Doğan ÖZDİNÇ
İbrahimli 2 İmarı Hakkında Siz Sorun Biz Yanıtlayalım
Hale KORAY
İnsanlık neden bu kadar budala acaba?
Ebru Beşen
TAŞRADA YAŞAMAK, ZOR BE DOSTLAR
Adil OKAY
ÜMRAN DÜŞÜNSEL'İN ' KIRIK PATİKA'LARI *
Atilla Karaduman
' Gundi' Mehmet Şimşek; Gaziantep'i ne yapacak (MIŞ)
Prof.Dr. Levent Seçer
KARANLIK HER YERİ KAPLAMASA...
Muzaffer'in Seçtikleri
1923'te...
Nafiz Şahin
DALKAVUK
Nuray Çevirmen
HAYKIRIŞ
Ali Eralp
Yandaşlar, Yalakalar, Çıkar Mücahitleri
Haydar DOĞAN
ZEKİ'CE YASAKLAR.....
Orhan BAHÇIVAN
Kafkas'ın Kara Kızı
Vildan Sevil
Ben Her Mayıs Ölürüm (M.Vurgun)
Jan PAÇAL
2 CİNS, 1 SAVAŞ
Şahin ATEŞOĞLU
' BİZLER BU KENTİN SAKİNİ DEĞİL SAHİBİYİZ'...
Ali Vefa Yurdal
DEMOKRASİ Mİ ? A K P Mİ ?
Nevin KOÇOĞLU
CANLAR VE PATLICANLAR!
Lale Dilligil
SİNDİRMEK
Zahide UÇAR
Ava giderken avlananların hazin öyküsü...
Gölge Adam
FİDAN VE İSTİFA... KAPTAN Yazdı
Sevilay ÇETE
Aydın ve Aydınlık bir Türkiye.. Ütopya değildir..
KONUK YAZAR
KADINLARIMIZ - Arzu Kök
Erol İrdelmen
KARTOPU OYNARKEN ÖLMEK BİR RÜYA OLSUN ÖZGECAN!
Emrah AKGÜN
TERÖR TEKNİĞİNİ BELİRLEYEN EL KİMİN? FRANSA SALDIRILARINA BURADAN BAKALIM
 

   



  Anket
Haziran Seçiminde Oyunu Kime Vereceksin
 
 
   
  Linkler
• www.hakimiyetgazetesi.com
• www.herseygaziantepicin.com
Tüm linkler
 
 
  • Vefat Edenler
  • Nöbetçi Eczaneler
  • Hava Durumu
 

haberler  

  © 2011 GaziantepHaberler.com
Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilemeden alıntı yapılamaz
Köşe yazılarının sorumluluğu yazarlarına aittir
Anasayfa    İletişim    Künye    Reklam